سال 11، شماره 1 - ( 1404 )
سال 11 شماره 1 صفحات 15-1 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Yagoubzadeh H, Hamzavi Y. (2025). Characterization of Mortar and Colored Layers in the Inscription of Tomb of Amin-al-ddin Jibraeil in Kalkhuran, Ardebil. JRA. 11(1), : 8 doi:10.61882/jra.2025.11.108
URL: http://jra-tabriziau.ir/article-1-418-fa.html
URL: http://jra-tabriziau.ir/article-1-418-fa.html
یعقوب زاده حامد، حمزوی یاسر.(1404). ساختارشناسی ملاط و لایه های رنگی سطح کتیبه گنبدخانۀ بقعه امین الدین جبرائیل در کلخوران اردبیل پژوهه باستان سنجی 11 (1) :15-1 10.61882/jra.2025.11.108
1- گروه مرمت آثار و اشیای فرهنگی و تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
2- پژوهشکدۀ بناها و بافتهای تاریخی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران ،y.hamzavi@richt.ir
2- پژوهشکدۀ بناها و بافتهای تاریخی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران ،
چکیده: (1887 مشاهده)
کتیبه ای صفوی به خط علیرضا عباسی در گنبد خانۀ بقعۀ شیخ جبرائیل کلخوران (در اردبیل) باقیمانده که متأسفانه بخش هایی از آن طی سده های گذشته تخریبشده است. متن کتیبه از احادیث حضرت علی (ع) در نهج البلاغه است. بهجز این کتیبۀ ارزشمند، آرایه های معماری این بنا شامل کاشی های معرق، کاشی های تکرنگ، کاشی های معقلی، دیوارنگاره در بخش ایوان، آرایه های گچی بوم ساب، آرایه های لایه چینی و طلاچسبانی شده و مقرنس گچی است. برای حفاظت صحیح اثر و همچنین مداخلات مرمتی، نیازمند شناخت فنی لایه های مختلف کتیبه صفوی در این مجموعه هستیم. هدف پژوهش حاضر، ساختارشناسی لایه های مختلف کتیبه ازجمله بستر، لایه براق روی نوشتار، ماده آلی زیر لایه براق و رنگ آبی زمینه است. در این راستا، از لایه های ذکر شده نمونه برداری شد و مطالعات به روش طیف سنجی رامان، میکروسکوپی نوری و SEM-EDS انجام شد. درنتیجۀ مطالعات مشخص شد که برای لایۀ بستر از ملاط گچ زنده استفاده شده و عملیات پرداخت سطح با ماله با دقت بیشتر و کیفیت بالاتری انجام پذیرفته است. از ورق طلا برای زیبایی سطح نوشتار استفاده شده که در مرمت های بعدی، ورق مس جایگزین شده است. به دلیل خوردگی سطحی فلز مس، بخش مرمتی کدر شده ولی بخش اصلی که طلا بوده، همچنان درخشان است. همچنین مطالعه ای بر روی نوع اتصال ورق طلایی صورت پذیرفت. در نتیجۀ مطالعات مشخص شد در دورۀ صفویه، از روغن (احتمالاً روغن کمان) بهعنوان چسب ورق طلا استفاده شده است. در نتیجۀ مطالعات بر روی رنگ آبی زمینۀ کتیبه، در قسمت هایی که رنگ آبی تیره دیده می شود، از رنگدانه لاجورد استفاده شده و در قسمت هایی که رنگ آبی روشن دیده می شود، از مخلوط رنگدانههای لاجورد و سرب (احتمالاً سفیداب سرب) استفاده شده است.
شمارهی مقاله: 8
یاداداشت علمی: پژوهشي |
موضوع مقاله:
باستان سنجی
دریافت: 1403/3/20 | پذیرش: 1404/3/16 | انتشار: 1404/4/9 | انتشار الکترونیک: 1404/4/9
دریافت: 1403/3/20 | پذیرش: 1404/3/16 | انتشار: 1404/4/9 | انتشار الکترونیک: 1404/4/9
فهرست منابع
1. Akyol, A. A., & Houreh, N. D. (2019). Deterioration Problems and Pigment Analyses of the Qajar Period Wall Paintings from Shah Bath in Isfahan. Akademik Sanat, 4(7), 210-226. [DOI:10.29252/akademiksanat.47268]
2. Alaeros, A. (1984). The travel book of Adam Al-Aeros (A. Behpour, Trans.). Ardabil: Miyad. [In Persian].
3. Alexandre Máximo S. Loureiro, Simone Patrícia A. Paz, Maria do Rosário Veiga, Rômulo Simões Angélica (2020). Assessment of compatibility between historic mortars and lime-METAKAOLIN restoration mortars made from amazon industrial waste, Applied Clay Science, Volume 198, 105843,
https://doi.org/10.1016/j.clay.2020.105843 [DOI:10.1016/j.clay.2020.105843.]
4. Almaviva, Salvatore; Lecci, Stefano; Puiu, Adriana; Spizzichino, Valeria; Fantoni, Roberta; Falconieri, Mauro; Gagliardi, Serena; Chiari, Massimo; Mazzinghi, Anna; Ruberto, Chiara; Casaril, Giacomo; Bandini, Giovanna; Morretta, Simona (2019). Raman/XRF/EDX microanalysis of 2nd-century stuccoes from DomusValeriorum in Rome. Journal of Cultural Heritage, Volume 37, Pages 225-232. [DOI:10.1016/j.culher.2018.11.004]
5. Aloiz, E., Douglas, J. G., & Nagel, A. (2016). Painted plaster and glazed brick fragments from Achaemenid Pasargadae and Persepolis, Iran. Heritage Science, 4, 1-10. [DOI:10.1186/s40494-016-0072-7]
6. Amadori, M. L., Mengacci, V., Callieri, P., Askari Chaverdi, A., Bartolucci, M., Eftekhari, N.,... & Holakooei, P. (2024). Integrated Investigations of Painting Materials in the Sasanian City of Ardaxšīr Khwarrah, near Firuzabad (Southern Iran). Heritage, 7(3), 1202-1220. DOI: 10.3390/heritage7030058 [DOI:10.3390/heritage7030058]
7. Aslani, H. (1391). The technology of plaster Decorations in the architecture of Iran during the Islamic era (Unpublished doctoral dissertation). Isfahan Art University, Isfahan, Iran. [In Persian].
8. Dadashzadeh, M., Gorji, M., & Vahidzadeh, R. (2017). "Egyptian Blue" or "Lapis Lazuli Paste"? Structural study and identification of the collection of the objects nominate Lapis Lazuli Paste in the National Museum of Iran. JRA, 2(2), 35-48. DOI: 10.29252/jra.2.2.35 [In Persian]. [DOI:10.29252/jra.2.2.35]
9. Dibaj, I. (1964). Guide to historical monuments of Azerbaijan. Tabriz: Tabriz University. [In Persian]
10. Firooznia, A., Ashrafi, A., & Bahrololoumi, F. (2020). Identification of the materials and pigments used in the rooms of the Dormiani-home (from the Qajar dynasty). JRA, 6(1), 47-66. https://jra-tabriziau.ir/article-1-210-en.html. [In Persian]. [DOI:10.29252/jra.6.1.47]
11. Hamzavi, Y. (2021). An investigation into the characterization of gypsum mortar of Seyed Shams-din monument in Yazd, Iran. Journal of Conservation and Architecture in Iran, 11(25), 3. [DOI:10.52547/mmi.580.13990415 [In Persian].]
12. Hamzavi, Y., Haji Seyyed Javadi, S. M., & Mosleh, M. (2023). An investigation into the characterization of gypsum mortar of three historical periods and four climates of Iran. JRA, 9(1), 87-113. [DOI:10.52547/jra.9.1.346 [In Persian].]
13. Hamzavi, Yaser. (2021). 'Structural study of pigments on Stucco inscription on the porch of Seyyed Shams-din tomb (Yazd-Iran)', Journal of Architecture in Hot and Dry Climate, 8(12), pp. 24-42. [DOI:10.29252/ahdc.2021.15122.1433.[In Persian].]
14. Holakooei, P., & Karimy, A. H. (2015). Early Islamic pigments used at the Masjid-i Jame of Fahraj, Iran: a possible use of black plattnerite. Journal of archaeological science, 54, 217-227. [DOI:10.1016/j.jas.2014.12.001]
15. Holakooei, P., & Karimy, A. H. (2015). Micro-Raman spectroscopy and X-ray fluorescence spectrometry on the characterization of the Persian pigments used in the pre-seventeenth century wall paintings of Masjid-i Jāme of Abarqū, central Iran. Spectrochimica Acta Part A: Molecular and Biomolecular Spectroscopy, 134, 419-427. [DOI:10.1016/j.saa.2014.06.123]
16. Holakooei, P., & Karimy, A. H. (2024). Colourants on the Persian architectural decorations from the 11th to the 15th century. Archaeometry.
https://doi.org/10.1111/arcm.12951 [DOI:10.1111/arcm.12951.]
17. Jafari, J. E. M. E. H. (1959). History of Yazd (I. Afshar, Ed.; 1st ed.). Tehran: Book Translation and Publishing Company. [In Persian].
18. Jamei, B. (1999). A look at the works and historical buildings of Ardabil city. Ardabil: The author. [In Persian].
19. Karimy, A. H., & Holakooei, P. (2015). Analytical studies leading to the identification of the pigments used in the Pīr-i Hamza Sabzpūsh Tomb in Abarqū, Iran: a reappraisal. Periodico di Mineralogia, 84(3A), 389-405. [DOI:10.2451/2015PM0020]
20. Kazemian, M., & Aslani, H. (2013). Identifying the patterns and techniques of "brick-ended plugs" decoration of Jame' Mosque in Isfahan. Journal of Pazhuhesh-e Honar, 2(4), 61-70. https://search.isc.ac/Inventory/8/598204.htm [In Persian].
21. Koochakzaei, A., Hamzavi, Y., & Mousavi, M. A. S. S. (2022). Characterization of the mural blue paintings in ornamental motif of Ali Qapu palace in Isfahan, Iran, using spectroscopic and microscopic methods (a case study). Journal of Archaeological Science: Reports, 45, 103632.
https://doi.org/10.1016/j.jasrep.2022.103632 [DOI:10.1016/j.jasrep.2022.103632.]
22. Koochakzaei, A., Hamzavi, Y., & Shojae Far, F. (2022). Identification of red, blue and golden pigments in Qajar mural painting anaclitic fireplace in Goharion House in Tabriz. Journal of Color Science and Technology , 15(4), 287-299. [DOI:20.1001.1.17358779.1400.15.4.3.4. [In Persian].]
23. Loureiro, Alexandre M. S.; Aranha da Paz, Simone P.; Veiga, Maria do R.; Angélica, Rômulo S. (2020) Investigation of historical mortars from Belém do Pará, Northern Brazil, Construction and Building Materials, Volume 233, 117284, ISSN 0950-0618,
https://doi.org/10.1016/j.conbuildmat.2019.117284 [DOI:10.1016/j.conbuildmat.2019.117284.]
24. Majed Tabatabai, Gholam Reza. (2012). Dard talab . Tabriz: First edition, Aydin Yanar. [In Persian].
25. Marvila, Markssuel T.; Azevedo, Afonso R.G.; Barroso, Laimara S.; Barbosa, Márcio Z.; Brito, Jorge de (2020). Gypsum plaster using rock waste: A proposal to repair the renderings of historical buildings in Brazil, Construction and Building Materials, Volume 250, 118786, ISSN 0950-0618,
https://doi.org/10.1016/j.conbuildmat.2020.118786 [DOI:10.1016/j.conbuildmat.2020.118786.]
26. Mishmastnehi, M. (2016). The application of crystallographic interpretation on technical study of gypsum-based historical materials (Case studies of stucco decoration of Kuh-e Khwaja and gypsum mortars from Shadiakh and Alamut). JRA, 1(2), 1-14.
https://doi.org/10.29252/jra.1.2.1 [DOI:10.29252/jra.1.2.1 [In Persian].]
27. Mobasher Maghsoud, E., & Koochakzaei, A. (2023). An overview of traditional pigments (Part II): Ultramarine blue and emerald green. Journal of Studies in Color World, 12(4), 369-385. [DOI:10.1016/j.culher.2018.11.0106 [In Persian].]
28. Mohtasham, A., & Samanian, K. (2017). Identifying the Blue Pigments Used in Painted Architectural Decorations of Ilkhanid Buildings (1251-1335 AD) in Yazd, Central Iran. Journal of Islamic Archaeology, 4(1). https://elmnet.ir/article/926730-81811. [In Persian] [DOI:10.1558/jia.30710]
29. Mohtasham, A., Salehiun, L., & Ahmadi, K. (2014). Technical study of stucco ornaments in "Shah-shahan" house using XRD, SEM and wet chemistry. Journal of Advanced Materials and Technologies, 3(2), 37-49. [DOI:10.30501/jamt.2635.70261 [In Persian].]
30. Ngah, Shamsiah A.; Dams, Barrie; Ansell, Martin P.; Stewart, John; Hempstead, Russell; Ball, Richard J. (2020). Structural performance of fibrous plaster. Part 1: Physical and mechanical properties of hessian and glass fibre reinforced gypsum composites, Construction and Building Materials, Volume 259, 120396, ISSN 0950-0618,
https://doi.org/10.1016/j.conbuildmat.2020.120396 [DOI:10.1016/j.conbuildmat.2020.120396.]
31. Osticioli, I. A. C. O. P. O., Mendes, N. F. C., Nevin, A., Gil, F. P., Becucci, M., & Castellucci, E. M. I. L. I. O. (2009). Analysis of natural and artificial ultramarine blue pigments using laser induced breakdown and pulsed Raman spectroscopy, statistical analysis and light microscopy. Spectrochimica Acta Part A: Molecular and Biomolecular Spectroscopy, 73(3), 525-531. [DOI:10.1016/j.saa.2008.11.028]
32. Ouakarrouch Mohamed, Karima El Azhary, Najma Laaroussi, Mohammed Garoum, Fatima Kifani-Sahban (2020). Thermal performances and environmental analysis of a new composite building material based on gypsum plaster and chicken feathers waste, Thermal Science and Engineering Progress, Volume 19, 100642, ISSN 2451-9049,
https://doi.org/10.1016/j.tsep.2020.100642 [DOI:10.1016/j.tsep.2020.100642.]
33. Razani, M., & Hamzavi, Y. (2018). Characterization of historic mortar from the architectural decoration and plaster of Rocky Temple of Verjuy in Maragheh, Iran. JRA, 4(2), 21-33.
https://doi.org/10.29252/jra.4.2.21 [DOI:10.29252/jra.4.2.21 [In Persian].]
34. Safari, B. (1991). Ardabil in the passage of history (Vol. 2). Ardabil: Ardabil Branch of Azad University. [In Persian].
35. Sālehi Kākhki, A., & Aslāni, H. (2011). Presentation of 12 kinds of stucco works used in the architectural decoration of the Islamic period in Iran based on technical properties. Journal of Archaeological Studies, 3(1), 91-108. [In Persian]. https://jarcs.ut.ac.ir/article_28697.html
36. Sanjurjo Sánchez J.; Vidal Romaní J. R.; Alves C. (2011). Deposition of particles on gypsum-rich coatings of historic buildings in urban and rural environments. Construction and Building Materials, Volume 25, Issue 2, Pages 813-822,
https://doi.org/10.1016/j.conbuildmat.2010.07.001 [DOI:10.1016/j.conbuildmat.2010.07.001.]
37. Stodulski, L., Farrell, E., & Newman, R. (1984). Identification of ancient Persian pigments from Persepolis and Pasargadae. Studies in Conservation, 29(3), 143-154. https://www.jstor.org/stable/1506017 [DOI:10.1179/sic.1984.29.3.143]
38. Yaqubzadeh, H., & Razani, M. (2022). A review of the structure, application, production process and effect of additives in tradi-tional gypsum mortar. JRA, 8(1), 185-205.
https://doi.org/10.52547/jra.8.1.185 [DOI:10.52547/jra.8.1.185 [In Persian].]
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
