بررسی دنباله‌های ریاضی در آرایه‌های هندسی گره‌های کند ده - پژوهه باستان سنجی

XML English Abstract Print


1- دانشگاه بوعلی سینا ، heydaridelgarm@basu.ac.ir
چکیده:   (28 مشاهده)
گره در کنار کتیبه و نقوش اسلیمی سه دسته اصلی تزئینات در معماری اسلامی بوده است. این آرایه‌ها در دو دسته اصلی منابع مورد توجه بوده‌اند. دستۀ اول، منابع آموزشی تألیف استادکاران معماری سنتی و شاگردان ایشان بوده است و دستۀ دوم متون تحقیقاتی دانشگاهی. ویژگی‌های ریاضی آرایه‌های «گره» در هر دو دستۀ این منابع مورد توجه بوده است، و پیشتر برخی از این ویژگی‌ها کشف و معرفی شده است. هدف مقالۀ حاضر، معرفی ویژگی‌ای در خرد کردن گره‌های ده ایرانی است که پیش از این در ادبیات علمی ناشناخته بوده است و برای نخستین بار در این مقاله معرفی می‌شود. این تحقیق به روش ‌تحلیلی پیش رفته است و اطلاعات از منابع کتابخانه‌ای گردآوری شده‌اند. هر گره شامل تعدادی چندضلعی است که با قرارگیری در کنار یکدیگر، سطحی بزرگتر (زمینه) را می‌پوشانند. خرد کردن گره به معنی تبدیل گره به گرهی دیگر در همان زمینه و با اجزای کوچکتر است. این عمل به روش‌های مختلفی انجام می‌شود و استادان معماری سنتی برخی از آنها را معرفی کرده‌اند. در این مقاله یکی از روش‌هایی که استاد حسین لرزاده معرفی کرده‌اند مبنا قرار داده شده است. نتایج مقاله نشان می‌دهد در خرد کردن متوالی گره‌های کند ده، اجزای چندضلعی گره‌ها با نسبت معکوس عدد فی کوچک می‌شوند و با ثابت نگه داشتن اندازۀ چندضلعی‌های تشکیل‌دهنده، اندازۀ زمینه مطابق تعمیم دنبالۀ فیبوناتچی و در رابطه‌ای با نسبت طلایی رشد می‌کند. زمینه‌های متوالی حاصل از خرد کردن متوالی را می‌توان در چیدمانی مارپیچ مرتب کرد. در این صورت رابطۀ تعمیم فیبوناتچی میان اضلاع زمینه‌ها نمودار خواهد بود. نمونه‌هایی واقعی از اجزای گره‌های بناها و نمونه‌هایی ترسیمی در چنین چیدمانی در مقاله آورده شده‌اند. اثبات ویژگی‌های یافته شده در این تحقیق به کار تحلیل هندسی و طراحی گره‌ها خواهد آمد، و نتایج آن را می‌توان پایه‌ای برای مسئلۀ طراحی گره‌های جدید برای زمینه‌های مختلف قرار داد.
     
یاداداشت علمی: پژوهشي | موضوع مقاله: باستان سنجی
دریافت: 1400/2/9 | پذیرش: 1400/7/12

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به پژوهه باستان سنجی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2021 CC BY-NC 4.0 | Journal of Research on Archaeometry

Designed & Developed by : Yektaweb