سال 11، شماره 2 - ( 1404 )
سال 11 شماره 2 صفحات 0-0 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Eskandari N. (2025). Provenance of Obsidian Artifacts from Tal-I Iblis, Kerman: Assessing the Role of Proto-Elamite Societies in the Obsidian trade Networks of Southeastern Iran during the Late Fourth Millennium BCE. JRA. 11(2), : 4 doi:10.66224/jra.2025.11.204
URL: http://jra-tabriziau.ir/article-1-463-fa.html
URL: http://jra-tabriziau.ir/article-1-463-fa.html
اسکندری نصیر.(1404). منشأیابی نمونههای ابسیدین تل ابلیس کرمان: نقش جوامع آغاز عیلامی در توزیع سنگ ابسیدین در جنوب شرق ایران در اواخر هزارۀ چهارم پ.م پژوهه باستان سنجی 11 (2) 10.66224/jra.2025.11.204
گروه باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران ، Nasir.eskandari@ut.ac.ir
چکیده: (535 مشاهده)
سنگ ابسیدین بهعنوان اولین کالای تجاری شناختهشده در دنیای باستان محسوب می شود. برای بیش از نیم قرن، منشأیابی ابسیدین های بهدستآمده از محوطه های باستانی از بخش های مختلف دنیا از آفریقا گرفته تا اروپا و آسیا یک موضوع پژوهشی جذاب برای متخصصان باستانشناسی، انسانشناسی و باستانسنجی بوده است. مطالعات اندکی در خصوص ساختارشناسی و منشأیابی دستافزارهای ابسیدین در اکثر مناطق فلات ایران صورت گرفته است. نمونه های ابسیدین از محوطه های باستانی مهم جنوب شرق ایران نظیر تپۀ یحیی، تپۀ گاوکشی، شهر سوخته، کنارصندل و تل ابلیس بهطور معدود به دست آمدهاند؛ اما تاکنون پژوهشی بر روی ساختارشناسی و منشأیابی این نمونه ها صورت نگرفته است. این پژوهش با استفاده از آزمایش pXRF بر روی نمونه های بهدستآمده از استقرار فرهنگ آغاز عیلامی تل ابلیس بردسیر در منطقۀ کرمان به ساختارشناسی ابسیدین-های مربوط به اواخر هزارۀ چهارم پیش از میلاد این محوطه پرداخته است. آزمایش های شیمیایی صورتگرفته نشان داد که دستافزارهای ابسیدین جامعۀ آغاز عیلامی تل ابلیس از لحاظ ساختارشناسی با منابع منطقۀ نمرود داغ در شمال دریاچۀ وان در جنوب شرق ترکیه مشابهت دارند. از آنجایی که نمونه های موردمطالعه، از یک استقراز با فرهنگ آغاز عیلامی مستقر در تل ابلیس به دست آمده اند؛ نشان می دهد که گروه های جمعیتی غیربومی آغاز عیلامی در توزیع سنگ ابسیدین در بخش های شرقی ایران در اواخر هزارۀ چهارم پیش از میلاد نقش داشته اند.
شمارهی مقاله: 4
یاداداشت علمی: پژوهشي |
موضوع مقاله:
باستان سنجی
دریافت: 1404/2/11 | پذیرش: 1404/8/17 | انتشار: 1404/10/9 | انتشار الکترونیک: 1404/10/9
دریافت: 1404/2/11 | پذیرش: 1404/8/17 | انتشار: 1404/10/9 | انتشار الکترونیک: 1404/10/9
فهرست منابع
1. Eslami M. (2015). The Application of Portable XRF in Archaeometry and Cultural-Historical Materials, Journal of Research on Archaeometry, P. 87-101. [in Persian] [DOI:10.29252/jra.1.1.87]
2. Eskandari, N, Azizi Kharanaghi M. H. (2022). Tal-i Iblis Revisited, Proccedings of 20th annual Symposium on Archaeology of Iran, p.63-68. [in Persian]
3. Abedi A. (2015). A review of obsidian studies in Iran, provenance the source and prehistoric obsidian artifacts, researches and questions. Journal of Research on Archaeometry. P. 55-85. [in Persian] [DOI:10.29252/jra.1.1.55]
4. Aitchison, J. (1986). The Statistical analysis of compositional data. Monographs on statistics and applied probability: Chapman and Hall, London. [DOI:10.1007/978-94-009-4109-0]
5. Alden, J.R. (1982). Trade and Politics in Proto-Elamite Iran. Current Anthropology, 23: 613-640 [DOI:10.1086/202914]
6. Caldwell, J. R. (1967). Investigations at Tal-i-Iblis. Preliminary reports no. 9. Springfield, IL: Illinois State Museum Society.
7. Caldwell, J. R., & Shahmirzadi, S. M. (1966). Tal-i-Iblis: The Kerman range and the beginnings of smelting. Preliminary reports no. 7. Springfield, IL: Illinois State Museum Society.
8. Chataigner, C., J. Poidevin and N. Arnaud. Turkish Occurrences of Obsidian and Use by Prehistoric Peoples in the Near East from 14,000 to 6000 BP. Journal of Volcanology and Geothermal Re-search; 1998. 85(1-4):517-537. [DOI:10.1016/S0377-0273(98)00069-9]
9. Dahl, J. L. (2013). Early writing in Iran, in: D. T. Potts (ed.), The Oxford Handbook of Ancient Iran. Oxford/New York, p. 233-262. [DOI:10.1093/oxfordhb/9780199733309.013.0054]
10. Dixon, J., Cann, J. and Renfrew, C. (1968). Obsidian and the Origins of Trade. Scientific American; 218(3): 38-46. [DOI:10.1038/scientificamerican0368-38]
11. Gourgaud, A. (1998). Géologie de L'obsidienne. In L'obsidienne au Proche et Moyen- Orient: Du Volcan à l'Outil, In Cauvin, M. C., Gourgaud, A., Gratauze, B., Arnaud, N., Poupeau, G., Poidevin, J. L. and Chataigner, C. (Eds.). British Archaeological Reports;p. 15-29.
12. Lamberg-Karlovsky, C.C. (1971). The Proto-Elamite Settlement at Tepe Yahya. Iran 9: 87-95. [DOI:10.2307/4300440]
13. Matthews, R and H. Fazeli Nashli. (2022). The Archaeology of Iran from the Paleolithic to the Achaemenid Empire, Routledge. [DOI:10.4324/9781003224129]
14. Marie Orange, Akbar Abedi, François-Xavier Le Bourdonnec, Bahram Vosough, Ghader Ebrahimi, et al.. Consuming local: The new ob-sidian source of Ideloo (Northwestern Iran) and first evidence of use by neighbouring prehistoric communities. (2021a). Geoarchaeology: An International Journal, 36 (2), pp.266-282. ⟨10.1002/gea.21829⟩. ⟨hal-03005557⟩ [DOI:10.1002/gea.21829]
15. Orange, M., F. X. Le Bourdoneex, R. Berthon, D. Mouralis, B. Gratuze, J. Thomalsky, A. Abedi and C. Maro. (2021b). Extending the scale of obsidian studies: Towards a high-resolution investigation of ob-sidian prehistoric circulation patterns in the southern Caucasus and north-western Iran, Archaeometry, 63 (5), 923-940. [DOI:10.1111/arcm.12660]
16. Renfrew, C., Dixon, J., and Cann, J. (1966). Obsidian and Early Cultural Contact in the Near East. Proceedings of the Prehistoric Society; p. 2: 30-72. [DOI:10.1017/S0079497X0001433X]
17. Renfrew, C, Bahn, P. (2018). Archaeology Essentials: Theories, Methods, and Practice, Fourth Edition, Thames & Hudson.
18. Robin, A.-K., Mouralis, D., Akköprü, E., Gratuze, B., Kuzucuoğlu, C., Nomade, S., Pereira, A., Doğu, A. F., Erturaç, K. M., and Khalidi, L. (2016). Identification and characterization of two new obsidian sub-sources in the Nemrut volcano (eastern Anatolia, Turkey): The Sıcaksu and Kayacık obsidian, Journal of Archaeo-logical Science: Reports, 9, 705-717. [DOI:10.1016/j.jasrep.2016.08.048]
19. Stein, Sir Aurel. (1937). Archaeological Reconnaissance in North-Western India and South Eastern Iran, London.
20. Thornton, P. C. (2009). The Emergence of Complex Metallurgy on the Iranian Plateau: Escaping the Levantine Paradigm, Journal of World Prehistory, Vol 22: 301-327. [DOI:10.1007/s10963-009-9019-1]
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
