Mendeley  

Zotero  

Eskandari N. (2025). Provenance of Obsidian Artifacts from Tal-I Iblis, Kerman: Assessing the Role of Proto-Elamite Societies in the Obsidian trade Networks of Southeastern Iran during the Late Fourth Millennium BCE. JRA. 11(2), : 4 doi:10.61882/jra.2025.11.204
URL: http://jra-tabriziau.ir/article-1-463-fa.html

سنگ ابسیدین به‌عنوان اولین کالای تجاری شناخته‌شده در دنیای باستان محسوب می شود. برای بیش از نیم قرن، منشأیابی ابسیدین های به‌دست‌آمده از محوطه های باستانی از بخش های مختلف دنیا از آفریقا گرفته تا اروپا و آسیا یک موضوع پژوهشی جذاب برای متخصصان باستان‎‌شناسی، انسان‌شناسی و باستان‌سنجی بوده است. مطالعات اندکی در خصوص ساختارشناسی و منشأیابی دست‌افزارهای ابسیدین در اکثر مناطق فلات ایران صورت گرفته است. نمونه های ابسیدین از محوطه های باستانی مهم جنوب شرق ایران نظیر تپۀ یحیی، تپۀ گاوکشی، شهر سوخته، کنارصندل و تل ابلیس به‌طور معدود به دست آمده‌اند؛ اما تاکنون پژوهشی بر روی ساختارشناسی و منشأیابی این نمونه ها صورت نگرفته است. این پژوهش با استفاده از آزمایش pXRF بر روی نمونه های به‌دست‌آمده از استقرار فرهنگ آغاز عیلامی تل ابلیس بردسیر در منطقۀ کرمان به ساختارشناسی ابسیدین-های مربوط به اواخر هزارۀ چهارم پیش از میلاد این محوطه پرداخته است. آزمایش های شیمیایی صورت‌گرفته نشان داد که دست‌افزارهای ابسیدین جامعۀ آغاز عیلامی تل ابلیس از لحاظ ساختارشناسی با منابع منطقۀ نمرود داغ در شمال دریاچۀ وان در جنوب شرق ترکیه مشابهت دارند. از آن‌جایی که نمونه های موردمطالعه، از یک استقراز با فرهنگ آغاز عیلامی مستقر در تل ابلیس به دست آمده اند؛ نشان می دهد که گروه های جمعیتی غیربومی آغاز عیلامی در توزیع سنگ ابسیدین در بخش های شرقی ایران در اواخر هزارۀ چهارم پیش از میلاد نقش داشته اند.