1- گروه مرمت آثار و اشیاء فرهنگی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
2- گروه مرمت آثار و اشیاء فرهنگی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران ، hr.bakhshan@aui.ac.ir
چکیده: (13 مشاهده)
پیدایش صنعت آهن در ایران ، نشان دهنده ظهور تمدن و پیشرفت فرهنگ منطقه است. تپه بهشت آباد در شهرستان اردل واقع شده و در تاریخ ۱۳ آبان ۱۳۸۶ با شماره ۱۹۷۹۹ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در تپه بهشت آباد شواهد باستان شناسی مربوط به هزاره چهارم و اول قبل از میلاد و همچنین از دوره ایلخانی وجود دارد. اشیاء کاوش شده از محوطه های باستان شناسی، حاوی اطلاعات مهمی است و حفاظت پایدار و دراز مدت آنها و شناسایی پدیده های تخریب و رابطهی آن با محیط دفن، ضروری به نظر می رسد. اشیای آهنی به علت تمایل به ترکیب سریع با اکسیژن، فرایند خوردگی شدید و میل زیاد برای تبدیل شدن به محصولات خوردگی، همواره در معرض عوامل گوناگون تشدید کننده بوده و در خطر نابودی و فروپاشی قرار دارند. هدف این پژوهش، شناسایی ماهیت خوردگی، ویژگیهای ریزساختاری آثار کاوش شده از این محوطه و اقدامات ضروری در حفظ و نگهداری متناسب با وضعیت اشیاء است. روش پژوهش شامل مشاهدات میکروسکوپی، میکروسکوپ الکترونی روبشی ، پراش پرتو ایکس، رادیوگرافی و متالوگرافی است. نتایج نشان داد، اشیاء از آلیاژ آهنی با ساختار ناهمگن، احتمالاً آهن کمکربن با نواحی کربورهشده دارای فریت صفحهای نامنظم و ریزساختارهای سوزنی که میتوانند ناشی از دگرسانی ثانویه، تمرکز کربن موضعی یا محصولات خوردگی شبهفازی باشند و نیز در برخی قسمتها ساختار شبه ویدمانشتاتن است و شیوه ساخت آهنگری و چکشکاری است. نتایج پراش پرتو ایکس وجود گوئتیت که نشان دهنده محیط دفن قلیایی با میزان اکسیژن بالا و رطوبت پایین بدون یون کلریدی و لیپدوکروسیت که باعث تسریع در خوردگی ماتریکس آهن شده، را نشان داد. رسوبات محیطی ترکیبات سیلیسی و کوارتز بوده و خوردگی و گسترش ترکها و نیز نفوذ خوردگی به لایههای زیرین دیده شد که عملیات حفاظت و مرمت لازم بر روی آنها انجام شد.
یاداداشت علمی:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
دانش حفاظت دریافت: 1403/3/19 | پذیرش: 1404/9/6