[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: سال 2، شماره 2 - ( 1395 ) ::
سال 2 شماره 2 صفحات 1-17 برگشت به فهرست نسخه ها
باستان کانی شناسی سفالینه های عصر مفرغ کؤل تپۀ عجب شیر، شرق دریاچۀ ارومیه
زینب نورزهی1، بهرام آجورلو *2، مسعود باقرزاده کثیری3، قادر ابراهیمی4
1- کارشناس ارشد باستان سنجی دانشگاه هنر اسلامی تبریز
2- دانشیار دانشگاه هنر اسلامی تبریز ، ajorloo@tabriziau.ac.ir
3- دانشیار دانشگاه هنر اسلامی تبریز
4- دانشجوی دکتری باستان شناسی دانشگاه محقق اردبیلی
چکیده:   (4675 مشاهده)

در تبیین باستان‏شناسی عصر مفرغ شمال غرب فلات ایران ظهور سفال‏های دست ساز خاکستری-سیاه در گونه‏های مختلف آن نماینده‏ی حضور فرهنگ تازه‏ وارد موسوم به کورا-ارس است. از طرف دیگر، سنت سفالی ارومیه متعلق به مفرغ پایانی، بعد از افول سنّت فرهنگی مفرغ قدیم یا کورا-ارس، بازگشت سنّت‏های سفالگری به نوع سفال‏های نخودی منقوش است. در پژوهش حاضر، نمونه سفال های خاکستری-سیاه دورۀ مفرغ قدیم سنت کورا-ارس و سفال-های نخودی-منقوش دورۀ مفرغ پایانی سنّت ارومیه، مورد مطالعه قرار گرفت؛ این نمونه ها در بررسی سطح الارضی محوطه ی کؤل تپه ی شهرستان عجب شیر جمع‏آوری شده بودند. با مطالعه ی ماتریکس این تعداد نمونه، به بررسی وجوه مشترک موجود در ساختار سفال سبک کورا-ارس و سفال سبک ارومیه، با بهره گیری از روش پتروگرافی و مشاهده ی مقاطع نازک با میکروسکوپ پلاریزان و نیز استفاده از روش‏های XRD و FT-IR، پرداخته شده است. در این راستا، تلاش شد از طریق شناسایی فناوری ساخت سفال و ترکیب مواد تشکیل‏دهنده و سپس مراجعه به اطلاعات منابع زمین-شناسی منطقه مورد استفاده، مشخص گردد که این سنّت‏های سفالی بومی هستند یا غیربومی. با توجه به این که در توالی لایه‏های کؤل تپه  ی عجب شیر، هم آثار مفرغ قدیم و هم آثار مفرغ جدید وجود دارد، به نظر می رسد این محوطه محل مناسبی برای کنکاش در مسئله‏ی گسستگی سنّت‏های فناورانه سفالگری و نیز بررسی موضوع بومی یا مهاجر بودن سبک سفال ارومیه، به روش باستان سنجی است. نتایج مشاهدات میکروسکوپی مقاطع نازک و آنالیز XRD و FT-IR نمونه‏ها و تطبیق این نتایج با مقیاس‏های کانی‏نگاری موجود از منطقه نشان داد که هر دو مجموعۀ سفال کورا-ارس و سفال سبک ارومیه به دست آمده از کؤل تپه ی عجب شیر، منشأ یکسانی دارند و لذا مربوط به خود منطقه و تولید محلی هستند.

واژه‌های کلیدی: کؤل تپۀ عجب شیر، سفالگری سنت کورا-ارس، سفالگری سنت ارومیه، پتروگرافی، XRD، FT-IR
متن کامل [PDF 1727 kb]   (157 دریافت)    
یاداداشت علمی: پژوهشي | موضوع مقاله: باستان سنجی
دریافت: ۱۳۹۵/۴/۳۰ | پذیرش: ۱۳۹۵/۱۰/۲۸ | انتشار: ۱۳۹۵/۱۲/۲۷ | انتشار الکترونیک: ۱۳۹۵/۱۲/۲۷
چکیده ترکی استانبولی [HTM 48 KB]  (15 دریافت)
فهرست منابع
1. Abedi, A., Shahidi, H. K., Chataigner, C., Niknami, K., Eskandari, N., Kazempour, M., & Ebrahimi, G. (2014). Excavation at Kul Tepe (Hadishahr), Northwestern Iran, 2010: First Preliminary Report. Ancient near East Studies, 51: 33-165.
2. Afsharinejad, H. (2015). The Structural Analysis of the Kura-Araxes Pottery shreds from Kohna Shahar, Chaldiran, West Azerbaijan, Iran. (Unpublished master's thesis). Department of Archaeometry, Faculty of Applied Arts, Tabriz Islamic Art University. [in Persian]
3. Ajorloo, B. (2012). Late Bronze Age and Urmian Ware the Second Millennium B.C. In A. Mosayebzade & J. Sharifnejad (Eds.), Congress of Hamandishi Shahr-e Irani Tarikhi Farhangi and Mazhabi Urimai, West Azerbaijan: Iranian Academy of the Arts (pp.1-12). [in Persian]
4. Ajorloo, B. (2013). The survey of socio- cultural influence of the Kura- Araxes culture (II) on the Iranian central plateau. In I. M. Haciyev (Ed.), Naxçivan Ilkin Şəhər və Duzdağ, ANAS (pp. 177-186).
5. Alizadeh, K., Eghbal, H., & Samei, S. (2015). Approaches to Social Complexity in Kura—Araxes Culture: A view from Kôhne Shahar (Ravaz) in Chaldran, Iranian Azerbaijan. Paléorient, 41(1), 37-54.
6. Barilaro, D., Barone, G., Crupi, V., Donato, M. G., Majolino, D., Messina, G., & Ponterio, R. (2005). Spectroscopic techniques applied to the characterization of decorated potteries from Caltagirone (Sicily, Italy). Journal of molecular structure, 744, 827-831.
7. Batiuk, S. (2000). Petrographic analysis of ETC ceramics from the Bayburt region, North Eastern Anatolia: an exploratory study. Ancient Near Eastern Studies, 37, 153-163.
8. Burney, C. A., & Lang, D. M. (1972). The peoples of the hills: Ancient Ararat and Caucasus. Praeger.
9. Emami, M., & Trettin, R. (2012). Mineralogical and chemical investigations on the ceramic technology in Čoġā Zanbil, (Iran, 1250 BC). Periodico di Mineralogia Vol. 81, 3 dicembre 2012, 359.
10. Emami, S. M. A. (2015). An Investigation of pottery Technology from 5100 to 4900 BC in the TepeZaghe, (From Micro to Macro). In M. Hesari (Ed.), Tehran, Research Institute of Cultural Heritage and Tourism (pp. 344-355). [in Persian]
11. Emami, S. M. A., Noghani, S. (2013). An Investigation of re- Carbonation Process and Formation of Secendary Calcite in the Texture of Ancient Potteries by Petrographical Method, Maremat & Memari-e Iran Vol. 3. No.5: 55- 67. [in Persian]
12. Emami, S. M. A., Volkmar, J., & Trettin, R. (2008). Quantitative characterisation of damage mechanisms in ancient ceramics by quantitative X-ray powder diffraction, polarisation microscopy, confocal laser scanning microscopy and non-contact mode atomic force microscopy. Surface Engineering, 24(2), 129-137.
13. Kibaroğlu, M., Sagona, A., & Satir, M. (2011). Petrographic and geochemical investigations of the late prehistoric ceramics from Sos Höyük, Erzurum (Eastern Anatolia). Journal of Archaeological Science, 38(11), 3072-3084.
14. Klein, M., Jesse, F., Kasper, H. U., & Gölden, A. (2004). Chemical characterization of ancient pottery from sudan by x‐ray fluorescence spectrometry (xrf), electron microprobe analyses (empa) and inductively coupled plasma mass spectrometry (ICP–MS). Archaeometry, 46(3), 339-356.
15. Mason, R. B., & Cooper, L. (1999). Grog, petrology, and early Transcaucasia’s at Godin Tepe. Iran, 25-31.
16. Noghani, S., Emami, S. M. A. (2012). Archaeometry of Historical potteries: Requirements and Methods, Journal of the First Symposium on Materials Science and Conservation of cultural, historical, Tehran: Publishing Research Institute of Cultural Heritage, Handicraft and Tourism in collaboration with Research materials and energy, 505- 524. [in Persian]
17. Paydar, H. (2005). The raw material used in the ceramics industry. Isfahan: Gazal publications. [in Persian]
18. Razani, M., Ajorloo, B., Haery, A., & Tirandaz, A. (2013). Archaeometrica studies on the Qaradagh Islamic Potteries, Tabriz Islamic Art University, Research Project No, 8195. Tabriz Islamic Art University. [in Persian]
19. Stuart, B. H. (2007). Analytical techniques in materials conservation. John Wiley & Sons.
20. Tala'i, H. (1984). Notes on New Pottery Evidence from the Eastern Urmia Basin: Gol Tepe. Iran Richmond, 22, 151-156.
21. Tala'i, H. (2006). The Bronze Age of Iran, First Edition, Tehran: Samt publications. [in Persian]
22. Tala'i, H. (2013). Eight thousand years of Iran pottery, Second Edition, Tehran: Samt publications. [in Persian]
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

کد امنیتی را در کادر بنویسید >



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Nourzehi Z, Ajorloo B, B. Kasiri M, Ebrahimi G. The Archaeo-mineralogy of The Bronze Age Pottery shreds from Kul Tepe of Ajabshir, Eastern Lake Urmia Basin, Iran. JRA. 2017; 2 (2) :1-17
URL: http://jra-tabriziau.ir/article-1-46-fa.html
نورزهی زینب، آجورلو بهرام، باقرزاده کثیری مسعود، ابراهیمی قادر. باستان کانی شناسی سفالینه های عصر مفرغ کؤل تپۀ عجب شیر، شرق دریاچۀ ارومیه. پژوهه باستان سنجی. 1395; 2 (2) :1-17

URL: http://jra-tabriziau.ir/article-1-46-fa.html

سال 2، شماره 2 - ( 1395 ) برگشت به فهرست نسخه ها
پژوهه باستان سنجی Journal of Research on Archaeometry
Persian site map - English site map - Created in 0.063 seconds with 851 queries by yektaweb 3463