مطالعۀ ساختارشناسی نمونه های ملاط گچی از سه دورۀ تاریخی و چهار اقلیم ایران - پژوهه باستان سنجی
سال 9، شماره 1 - ( 1402 )                   سال 9 شماره 1 صفحات 113-87 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Hamzavi Y, Haji Seyyed Javadi S M, Mosleh M. An Investigation into the Characterization of Gypsum Mortar of three historical periods and four climates of Iran. JRA 2023; 9 (1) :87-113
URL: http://jra-tabriziau.ir/article-1-346-fa.html
حمزوی یاسر، حاجی سید جوادی سید محسن، مصلح مریم. مطالعۀ ساختارشناسی نمونه های ملاط گچی از سه دورۀ تاریخی و چهار اقلیم ایران. پژوهه باستان سنجی. 1402; 9 (1) :87-113

URL: http://jra-tabriziau.ir/article-1-346-fa.html


1- پژوهشکدۀ بناها و بافت‌های فرهنگی تاریخی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران ، yaserhamzavi99@gmail.com
2- گروه هنر و معماری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3- گروه هنر و معماری دانشگاه پیام نور، تهران
چکیده:   (914 مشاهده)
معمولاً در نقاط مختلف ایران با توجه به اقلیم و با توجه به مصالح بومی، ملاط مناسب برای ساخت بنا و برای اندود و آرایه‌‌‌های معماری انتخاب می‌‌‌شده است. مطالعۀ ساختارشناسی ملاط پنج بنا که در چهار اقلیم متفاوت ایران قرار دارند و مربوط به سه دورۀ تاریخی هستند می‌‌‌تواند بررسی‌‌‌های اندک گذشته در خصوص شناخت فنی ملاط در دورۀ ساسانیان، سلجوقیان و ایلخانان مغول را تکمیل‌‌‌تر کند. این شناخت از سه جهت می‌‌‌تواند ارزشمند باشد: شناخت دانش فنی ساخت ملاط در دوره‌‌‌های تاریخی؛ کمک به حفظ آثار باقی‌‌‌مانده در بناهای موردمطالعه؛ کمک به مهندسی معکوس و ساخت ملاط مناسب برای مرمت آثار. پژوهش حاضر باهدف دستیابی به پارامترهایی که بیشترین تأثیر در استحکام و ماندگاری ملاط گچی در دوره‌‌‌های تاریخی را دارد، انجام شده است. در این راستا، از بناهای موردمطالعه، نمونه‌‌‌برداری انجام پذیرفت که با استفاده از آنالیزهای (XRD, XRF, EDS) و مطالعه با میکروسکوپ دیجیتال و همچنین SEM به ارزیابی و مقایسه میان این ملاط‌‌‌ها اقدام شد. نتایج حاصل از پژوهش گویای این مهم است که تفاوت اقلیمی و تفاوت دوره‌‌‌های تاریخی تأثیر زیادی بر ویژگی‌‌‌های فیزیکی و شیمیایی ملاط گچی ندارد. دو پارامتر تأثیرگذار (که تأثیر پارامتر دوم بیشتر است) که در نتیجۀ پژوهش حاضر ثابت شد، الف: میزان و چگونگی ترکیب مواد برای ساخت ملاط ب: چگونگی عمل‌‌‌آوری ملاط، است. استادکاران سنتی برای ماندگار کردن اثرشان، در مرحلۀ عمل‌‌‌آوری ملاط، تلاششان را کرده‌‌‌اند تا به کیفیت موردنیاز و متناسب با اقلیم برسند. یکی از نکات مهمی که برای چگونگی عمل‌‌‌آوری و حتی ترکیب ملاط گچی مدنظر بوده، کارکرد ملاط است. معمولاً ملاط گچی با سه کارکرد (ملاط بین مصالح سنگ و آجر، ملاط برای اندود سطوح، ملاط برای آرایه‌‌‌های گچی) اجرا می‌‌‌شده که هر کدام به زیربخش‌‌‌هایی نیز قابل تقسیم است و همۀ این‌‌‌ها در چگونگی عمل‌‌‌آوری ملاط تأثیر دارد.

 
متن کامل [PDF 2922 kb]   (179 دریافت)    
یاداداشت علمی: پژوهشي | موضوع مقاله: باستان سنجی
دریافت: 1401/8/1 | پذیرش: 1402/8/13 | انتشار: 1402/9/29 | انتشار الکترونیک: 1402/9/29

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به پژوهه باستان سنجی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2024 CC BY-NC 4.0 | Journal of Research on Archaeometry

Designed & Developed by : Yektaweb