[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: سال 3، شماره 1 - ( 1396 ) ::
سال 3 شماره 1 صفحات 17-27 برگشت به فهرست نسخه ها
شناسایی ساختار رنگ سفالینه های دوره مفرغ متأخر شرق دریاچه ارومیه؛ بر مبنای نمونه های کؤل تپه عجب شیر
ام البنین راستینه1، مسعود باقرزاده کثیری 2، بهرام آجورلو3، قادر ابراهیمی4
1- کارشناس ارشد باستان سنجی دانشگاه هنر اسلامی تبریز
2- دانشیار دانشگاه هنر اسلامی تبریز ، m.kasiri@tabriziau.ac.ir
3- دانشیار دانشگاه هنر اسلامی تبریز
4- دانشگاه محقق اردبیلی
چکیده:   (287 مشاهده)
یکی از جنبه های مطالعاتی بر روی سفال و سفالگری دوره باستان، مطالعه و شناسایی مواد و ترکیبات رنگی به‌کاررفته در تزئینات سفالینه ها است. بنابراین هدف از پژوهش حاضر شناسایی پایه و ترکیب شیمیایی رنگ های مورد استفاده در تزئین پنج نمونه از سفالینه های منقوش دوره مفرغ متأخر شرق دریاچه ارومیه (نمونه های موردی کؤل تپه عجب‌شیر) از طریق مطالعات آزمایشگاهی است. جهت تعیین ساختار رنگ ها و نیز شناسایی آنیون ها و کاتیون های موجود در آن ها، از طیف سنجی مادون‌قرمز تبدیل فوریه (FR- IR) استفاده شد و مشخص گردید که منشأ رنگ ها معدنی و ترکیبی از اکسید های آهن است. به‌منظور آنالیز عنصری نمونه رنگ ها و بررسی ساختار و ترکیب شیمیایی آن ها از میکروسکوپ الکترونی روبشی مجهز به طیف‌سنجی پراش انرژی پرتوایکس (SEM-EDX) استفاده گردید که حضور عنصر آهن را در کنار دیگر عناصر تشکیل‌دهنده بدنه سفال نشان داد. درحالی‌که نتایج حاصل با نتایج طیف های FT-IR همخوانی داشتند درنهایت به‌منظور تأیید و تکمیل داده ها، نمونه ها با روش پراش پرتوایکس (XRD) مورد مطالعه قرار گرفتند که نتایج به‌دست‌آمده حاکی از آن است که رنگدانه های به‌کاررفته در تزئین سفالینه ها، معدنی و ترکیبی از آهن (اوژیت) بوده و ازآنجاکه در اطراف دریاچه ارومیه کانه های آهن وجود دارند بنابراین می توان گفت که برای ساخت رنگ از محیط اطراف خود استفاده می نموده اند.
واژه‌های کلیدی: رنگدانه های آهن دار، سفال منقوش، کؤل تپه، دوره مفرغ، FT-IR، SEM-EDX، XRD
متن کامل [PDF 1372 kb]   (156 دریافت)    
یاداداشت علمی: پژوهشي | موضوع مقاله: باستان سنجی
دریافت: ۱۳۹۵/۵/۲۰ | پذیرش: ۱۳۹۵/۱۰/۲۲ | انتشار: ۱۳۹۶/۴/۱ | انتشار الکترونیک: ۱۳۹۶/۴/۱
فهرست منابع
1. Franquelo ML, Duran A, Herrera LK, de Haro MCJ, Perez-Rodriguez JL. Comparison between micro-Raman and micro-FTIR spectroscopy techniques for the characterization of pigments from Southern Spain Cultural Heritage. J Molecular structure 2009;924:404–12.
2. Galván-Ruiz M, Velázquez-Castillo R, Pérez-Lara MA, Arjona JL, Baños L, Rodríguez-García ME. Chemical and physical characterization of stuccos from a mexican colonial building: El museo del calendario of queretaro. Archaeometry 2009;51:701–14. [DOI:10.1111/j.1475-4754.2008.00456.x]
3. Akyuz S, Akyuz T, Basaran S, Bolcal C, Gulec A. Analysis of ancient potteries using FT-IR, micro-Raman and EDXRF spectrometry. Vibrational spectroscopy 2008;48:276–80.
4. Mazzocchin GA, Vianello A, Minghelli S, Rudello D. Analysis of roman wall paintings from the Thermae of “Iulia Concordia”. Archaeometry 2010;52:644–55. [DOI:10.1111/j.1475-4754.2009.00501.x]
5. Talai H. Iran iron age. Fourth. Tehran: SAMT; 2013. [in Persian]
6. Harandi D, Taheri MH, Sardari A. Identification of pigments of Tal-e Mash Karim wall painting at the Chalcolithic site of Iran. Journal of Color Science and Technology 2015;9:187–97. [Original in Persian with English Abstract]
7. Hajizadeh K, Kazempour M, Abargouei H. Determine the culture of the second millennium BC, northwest Iran. Tehran: Samira; 2012. [in Persian]
8. Edwards MR. The pottery of Haftavan VIB (Urmia ware). Iran 1981;19:101–40.
9. Talai H. Iran Bronze Age. Fifth. Tehran: SAMT; 2012. [in Persian]
10. Stuart BH. Analytical techniques in materials conservation. John Wiley & Sons; 2007.
11. Casadio F, Chiari G, Simon S. Evaluation of binder/aggregate ratios in archaeological lime mortars with carbonate aggregate: A comparative assessment of chemical, mechanical and microscopic approaches. Archaeometry 2005;47:671–89. [DOI:10.1111/j.1475-4754.2005.00226.x]
12. Skoog D, Holler F, Nieman T. Principles of instrumental analysis. Philadelphia: Saunders College Pub; 1998.
13. Edreira MC, Feliu MJ, Fernández-Lorenzo C, Martın J. Roman wall paintings characterization from Cripta del Museo and Alcazaba in Mérida (Spain): chromatic, energy dispersive X-ray flurescence spectroscopic, X-ray diffraction and Fourier transform infrared spectroscopic analysis. Analytica Chimica Acta 2001;434:331–45.
14. Mazzocchin GA, Agnoli F, Colpo I. Investigation of roman age pigments found on pottery fragments. Analytica Chimica Acta 2003;478:147–61.
15. Darchuk L, Tsybrii Z, Worobiec A, Vázquez C, Palacios OM, Stefaniak EA, et al. Argentinean prehistoric pigments’ study by combined SEM/EDX and molecular spectroscopy. Spectrochimica Acta Part A: Molecular and Biomolecular Spectroscopy 2010;75:1398–402.
16. Pavia D, Lampman G, Kriz G. Introduction to spectros copy. Cengage Learning; 2008.
17. Sharveh A, Anvshfr M. Glaze ceramic tiles. Third. Tehran: Gothenburg; 1999. [in Persian]
18. Emami M, Trettin R. Mineralogical and chemical investigations on the ceramic technology in Čoġā Zanbil,(Iran, 1250 BC). Periodico di Mineralogia Vol. 81, 3 dicembre 2012:359.
19. Hradil D, Grygar T, Hradilová J, Bezdička P. Clay and iron oxide pigments in the history of painting. Applied Clay Science 2003;22:223–36.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

کد امنیتی را در کادر بنویسید >



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Rastineh U A, B. Kasiri M, Ajorloo B, Ebrahimi Q. Identification the Structure of Colorants Used on the Late Bronze Age Ceramics of Eastern Lake Urmia Based on the Specimen from Kul Tepe, Ajabshir. JRA. 2017; 3 (1) :17-27
URL: http://jra-tabriziau.ir/article-1-51-fa.html

راستینه ام البنین، باقرزاده کثیری مسعود، آجورلو بهرام، ابراهیمی قادر. شناسایی ساختار رنگ سفالینه های دوره مفرغ متأخر شرق دریاچه ارومیه؛ بر مبنای نمونه های کؤل تپه عجب شیر. پژوهه باستان سنجی. 1396; 3 (1) :17-27

URL: http://jra-tabriziau.ir/article-1-51-fa.html



سال 3، شماره 1 - ( 1396 ) برگشت به فهرست نسخه ها
پژوهه باستان سنجی Journal of Research on Archaeometry
Persian site map - English site map - Created in 0.06 seconds with 31 queries by YEKTAWEB 3638