اندازه گیری ترکیبات عنصری النگوهای شیشه‌ای سیاه رنگ سواحل شمالی و بخش پسکرانه‌ای خلیج‌ فارس با استفاده از روش میکروپیکسی؛ نمونه موردی: محوطه‌ کرانه‌ای بندر کنگ قدیم و پسکرانه‌ای شمد دیده‌بان - پژوهه باستان سنجی

XML English Abstract Print


1- پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای ، daghaaligol@aeoi.or.ir
2- دانشگاه تهران، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه باستان شناسی، تهران، ایران
3- پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای
چکیده:   (50 مشاهده)
در این طرح پژوهشی، تعداد 39 نمونه از مصنوعات شیشه­ای بدست آمده در محوطه­ های باستانی بندر کنگ قدیم و شمد دیده ­بان در ساحل بخش شمالی و پسکرانه ای خلیج فارس که شامل 30 نمونه النگوی شیشه­ای سیاه رنگ، 4 نمونه ظروف شیشه ای با رنگ­های سبز، آبی، قهوه ­ای و سفید و 5 نمونه نیز از پسماندها و باقیمانده مواد اولیه تولید شیشه می­ باشد، جهت مطالعه و اندازه­گیری ترکیبات عنصری انتخاب شده­اند. گزارشات تاریخی و مطالعات باستان شناسی حاکی از آن است که تاریخ گذاری و قدمت این محوطه ها با قرون میانی و متاخر دوران اسلامی مطابقت دارد. هدف اساسی در این پژوهش بررسی مواد اولیه استفاده شده­ در ساخت مصنوعات شیشه­ای میانه دوره­ اسلامی در سواحل خلیج فارس است و سوال اصلی این است که آیا شواهدی مبنی بر واردات ظروف و اشیاء تزئینی شیشه­­ ای از حوزه مدیترانه و یا اقیانوس هند که از طریق خلیج فارس اتفاق افتاده باشد، می­توان یافت. در ادامه  این بررسی­ها، دستور العمل ساخت، ترکیبات و مواد اولیه استفاده شده در ساخت مصنوعات شیشه­ ای دو محوطه بندر کنگ و شمد دیده­بان مورد مطالعه قرار گرفته است و تفاوت­ها و شباهت­ های ترکیبات شیشه­های این دو محوطه بررسی شده است. نتایج این پژوهش نشان می­دهد، تمام شیشه­ های آنالیز شده از این دو محوطه در سواحل خلیج فارس، در گروه شیشه­ های سیلیکا-­سودا-آهک طبقه­ بندی می­شوند و بر اساس درصد وزنی اکسید منیزیم و اکسید پتاسیم آنها که بیشتر از 5/2 درصد است، در ساخت آنها از خاکستر گیاهان به عنوان گدازآور و منبع اصلی تامین سودا استفاده شده است. همچنین نتایج ترکیبات عنصری نشان می­دهد که نوع گدازآور استفاده شده در ظروف آنالیز شده و النگوها با یکدیگر متفاوت است. از طرف دیگر، بررسی نتایج آنالیز عنصری نشان می­دهد، سیلیس استفاده شده در النگوهای دو محوطه نیز کاملا با یکدیگر متفاوت هستند و از منابع متفاوتی تامین شده ­اند.
 
     
یاداداشت علمی: پژوهشي | موضوع مقاله: باستان سنجی
دریافت: 1401/7/15 | پذیرش: 1401/9/20

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به پژوهه باستان سنجی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2023 CC BY-NC 4.0 | Journal of Research on Archaeometry

Designed & Developed by : Yektaweb