مومیایی‌های طبیعی معدن نمک زنجان و رویکرد حفاظت پیشگیرانه برای حفظ و نگهداری از آنها - پژوهه باستان سنجی
سال 7، شماره 1 - ( 1400 )                   سال 7 شماره 1 صفحات 251-231 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Hadian Dehkordi M. The Natural Mummies of Zanjan Salt Mine and Preventive Conservation Approach for their Preservation. JRA. 2021; 7 (1) :231-251
URL: http://jra-tabriziau.ir/article-1-263-fa.html
هادیان دهکردی منیژه. مومیایی‌های طبیعی معدن نمک زنجان و رویکرد حفاظت پیشگیرانه برای حفظ و نگهداری از آنها. پژوهه باستان سنجی. 1400; 7 (1) :251-231

URL: http://jra-tabriziau.ir/article-1-263-fa.html


پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ، m_hadian@yahoo.com
چکیده:   (189 مشاهده)
برخی مطالعات باستان‌سنجی در جهت شناخت و معرفی مردان نمکی مکشوفه در معدن نمک چهرآباد زنجان و پرده برداشتن از اسرار حضور آن‌ها در معدن نمک و نحوۀ حفاظت و نگهداری از آن‌ها مطالبی است که در این مقاله به آن‌ها پرداخته می‌شود. این آثار ابتدا در سال‌های 1372 و 1383 بطور تصادفی و پس از آن با انجام حفاری‌های باستان‌شناختی کشف شدند. روش‌های مورد استفاده در این مطالعات شامل: سالیابی کربن 14، تصویربرداری‌های رادیوگرافی و سی‌تی اسکن، مطالعات مولکولی DNA، بررسی ایزوتوپ‌های 13C و 15N، آنالیز عناصر کم مقدار با روش ICP هستند. نتایج سالیابی نیز نشان دادند که این اجساد متعلق به دور‌ه‌های تاریخی هخامنشی و پارتی-ساسانی هستند. وضعیت قرارگیری اجساد در زمان دفن و نوع آسیب‌های وارد بر آن‌ها نشان می‌دهند که علت مرگ آن‌ها ناشی از حادثۀ ریزش معدن در دوره‌های تاریخی فوق و وارد شدن ضربات شدید سنگ‌های نمک به آن‌ها بوده است. همچنین بررسی‌های صورت گرفته، مرد نمکی شمارۀ 1 را میان‌سال (حدود 40-35 سال) و جنسیت مومیایی شمارۀ 4 را مذکر و سن آن را حدود 15 سال نشان می‌دهد. نتایج بررسی­های مقدماتی ایزوتوپ‌های 13C و 15N در مقایسه با نمونه‌های شاهد نشان داد که رژیم غذایی آن‌ها نزدیک به رژیم دریایی می‌توانسته باشد. با توجه به نوع پوشش، تزیینات و برخی اشیاء همراه با این اجساد، به نظر می‌رسد که افراد مدفون در این معدن لزوماً کارگر معدن نبودند و به طبقات مختلف اجتماعی تعلق داشتند. علاوه بر این، بررسی فرایند فرسودگی مردان نمکی نشان داد که رطوبت نسبی و نوسانات آن یکی مهم‌ترین متغیرهای محیطی مؤثر در این فرایند و خطرات تهدید‌کننده برای این آثار است و بهترین و کارآمدترین روش حفاظت از اینگونه آثار، حفاظت پیشگیرانه تشخیص داده شد. بازرسی‌ها و پایش‌های دوره‌ای و انجام آزمایشات بیولوژیکی (تست قارچ و باکتری) نشان داد که روش حفاظت پیشگیرانۀ مورد استفاده تاکنون آن‌ها را در وضعیت ایمن نگاه داشته است.        
 
متن کامل [PDF 1690 kb]   (131 دریافت)    
یاداداشت علمی: پژوهشي | موضوع مقاله: باستان سنجی
دریافت: 1400/3/26 | پذیرش: 1400/9/8 | انتشار: 1400/9/8 | انتشار الکترونیک: 1400/9/8

فهرست منابع
1. Sobouti, H., Preliminary report of the body discovered from the salt mine of Hamzehloo village, Zanjan Cultural Heritage Organization, 1994. [in Persian] [ثبوتی، هوشنگ، گزارش مقدماتي پيکر مکشوفه از معدن نمک روستاي حمزه‌لو، سازمان ميراث فرهنگي استان زنجان، 1373.]
2. Ali, A.; Stolner, T.; Firoozmandi, B., Analysis of the results of archaeological excavations in Chehrabad salt mine, Archaeological Studies, 2019, Volume 11, Number 2, pp. 210-219. [in Persian] [عالی، ابوالفضل؛ اشتولنر، توماس؛ فيروزمندي، بهمن، تحليل نتايج کاوش‌هاي باستان‌شناسي در معدن نمک چهرآباد، مطالعات باستان‌شناسي، 1398، 11(2): 219 تا 210.]
3. Aali,A., Abar , A., Boenke , N., Pollard , M., Rühli , F., Stöllner , T., Ancient salt mining and salt men: the interdisciplinary Chehrabad Douzlakh project in north-western Iran, Antiquity, vol. 086, 2012.
4. Sobouti, H., Preliminary report of Zanjan Saltman, Memoirs of Susa Archaeological Conference, Volume 1, Cultural Heritage Organization (Research Institute), 1997: pp. 63-81. [in Persian] [ثبوتی، هوشنگ، گزارش مقدماتی انسان نمک زنجان، یادنامه گردهمایی باستانشناسی شوش، جلد 1، سازمان میراث فرهنگی (پژوهشگاه)، 1376: 81-63.]
5. Elahi, A., Investigation of Archaeological Potentials and Priorities of Chehrabad Salt Mine, Second Salt Men Seminar, Archaeological Research Institute and Zanjan Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism, Organization, Zanjan November 2007. [in Persian] [الهي، امير، بررسي پتانسيل‌ها و الويت‌هاي باستان شناختي معدن نمک چهرآباد، دومين سمينار مردان نمکي، پژوهشکده باستان شناسي و سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري زنجان، آبان 1386.]
6. Ali, A., Chehrabad Salt Mine: New Archaeological Research Report, 2004-2005, 2006. [in Persian] [عالی، ابوالفضل، معدن نمک چهرآباد: گزارش پژوهش‌های جدید باستانشناختی سال 1384- 1383، 1385.]
7. Hadian Dehkordi, M., Application of scientific investigation in conservation and restoration of historical buildings (building materials), University of Tehran Press, 2007: pp. 204-206. [in Persian] [هاديان دهکردي، منيژه، کاربري مطالعات علمي بر روي بناهاي تاريخي (مواد و مصالح)، انتشارات دانشگاه تهران، 1386.]
8. Linick, T.W.; Damon, P.E.; Donahue, D.J.; Jull, A.J.T., Accelerator mass spectrometry: The new revolution in radiocarbon dating, Quaternary International, 1989, Volume 1, Pages 1-6. [DOI:10.1016/1040-6182(89)90004-9]
9. Orlando, L.; Allaby, R.; Skoglund, P.; Der Sarkissian, C.; Stockhammer, Ph. W.; Ávila-Arcos, M. C.; Fu, Q.; Krause, Johannes; W., Eske; Stone, A. C. and Warinner, Ch., Ancient DNA analysis, Nature Reviews Methods Primers, volume 1, 2021. [DOI:10.1038/s43586-020-00011-0]
10. Lawlor, D. A., Hauswirth, C. D. Dickel, P., William W. & P., Ancient HLA genes from 7,500-year-old archaeological remains, Nature, 1991, volume 349, pages785-788. [DOI:10.1038/349785a0]
11. Rankin DR, Narveson SD, Birkby WH, Lai J., Restriction fragment length polymorphism (RFLP) analysis on DNA from human compact bone, J Forensic Sci.; 1996, 41(1) :40-6. [DOI:10.1520/JFS13894J]
12. Hummel, S., Schmidt, D., Kahle, M. et al, AB0 blood group genotyping of ancient DNA by PCR-RFLP. Int J Legal Med 116, 2002: 327-333. [DOI:10.1007/s00414-002-0315-x]
13. Vatandoust A. R.; Hadian Dehkordi, M., "Saltman" a New Archaeological Discovery: Scientific Investigation and Conservation, Journal of Biological Research, n.I-vol. LXXX-Rubbettino-Soveria Mannelli, 2005: 236-242. [DOI:10.4081/jbr.2005.10194]
14. Hadian Dehkordi, M.; Jalal Shokouhi, J.; Aali, A.; Pollard, M., Pathology, SEX and AGE Estimation to Decode the 4th Salt Mummy, the Saltmine in Zanjan, Iran, The International Journal of Humanities, 2021
15. Hunter, D., The Diseases of Occupations, English Universities Press, London, 1955.
16. Pollard, A. M.; Brothwell, D. R.; Aali, A.; Fazelli, H.; Vatandoust, R.; Hadian Dehkordi, M.; Wilson, A.S.; Jones, A.; Shokouhi, J.J.; Buckley, S. and Holden, T., Below the Salt: A Preliminary Study of the Dating and Biology of Five Salt-Preserved Bodies from Zanjan Province, Iran, Iran, Vol. 46, 2008: pp. 135-150. [DOI:10.1080/05786967.2008.11864741]
17. Katz, S. A.; Chatt, A., Hair Analysis: Applications in the Biomedical and Environmental Sciences, VCH Publishers, 1998.
18. Pollard, A Mark; Heron,Carl, (2008). The Chemistry of Human Bone: Diet, Nutrition, Status and Mobility, Archaeological Chemistry: Edition 2, pp. 346-382. [DOI:10.1039/9781847558299-00346]
19. Knight, B., Forensic Pathology, 2nd Ed. Arnold, London, 1996: pp. 51-94.
20. Pinheiro, J., Decay Process of a Cadaver from Forensic Anthropology and Medicine: Complementary Sciences from Recovery to Cause of Death Edited by: A. Schmitt, E. Cunha, and J. Pinheiro © Humana Press Inc., Totowa, NJ, (n.d).
21. Tarnowski, W., Mumien, Published by Hamburg, Tessloff, 1988.
22. Thomson, G., The Museum Environment, BUTTERWORTH-HEINEMANN, 1998.
23. Zhang, G.; Zhang, Y.F.; Fang, L. Theoretical study of simultaneous water and vocs adsorption and desorption in a silica gel rotor. Indoor Air 2008, 18, 37-43. [DOI:10.1111/j.1600-0668.2007.00502.x]
24. http://www.weatheronline.de
25. Jawetz, E., Melnick, J. L., & Adelberg, E.A., Jawetz, Melnick, & Adelberg's Medical Microbiology (28 edition), 2019
26. Pinniger D., Saving our heritage - pest management in museums and historic houses, Research Information Ltd, 2010. [DOI:10.1564/21oct12]
27. Iskander, N. Y. Controlled-Environment Cases for the Royal Mummy Collection, Oxygen- free museum cases, The Getty Conservation institute, USA, 1998.
28. Gian Luigi, N.; Marco, N.; Alessandro, N. Preservation and Conservation of Mummies and Sarcophagi, e- Conservation, 2008.
29. Maekawa, Sh. Conservation of the Royal Mummy Collection at the Egyptian Museum, Oxygen- free museum cases, The Getty Conservation institute, USA, 1998.
30. Hansen, E. F., Protection of Objects from Environmental Deterioration by Reducing Their Exposure to Oxygen, Oxygen- free museum cases, The Getty Conservation institute, USA, 1998.
31. Tetreault, J., Airborn pollutants in museums, galleris, and Archives: Risk assessment, control strategies and preservation management, Canadian Conservation Institute, 2003.

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به پژوهه باستان سنجی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2022 CC BY-NC 4.0 | Journal of Research on Archaeometry

Designed & Developed by : Yektaweb