Mendeley  

Zotero  

Kazemi S, Ghamari Fatideh M, Lorestani G. (2026). Predictive Modeling for the Spatial Identification of Paleolithic Sites in the Forested Regions of Western Mazandaran, Northern Iran. JRA. 12(1), : 7 doi:10.66224/jra.2026.12.107
URL: http://jra-tabriziau.ir/article-1-485-fa.html

جمع‌آوری اطلاعات و ثبت محوطه‌های باستانی با روش‌های سنتی، نیازمند زمان، هزینه و نیروی انسانی زیاد است. استفاده از روش‌هایی که بتواند بدون پیمایش کل منطقه و صرف وقت و هزینه زیاد، موقعیت محوطه‌های باستانی را پیش‌بینی کرده و به باستان‌شناسان کمک کند بسیار مهم است؛ به خصوص اگر این محوطه‌ها در مناطق جنگلی با پوشش انبوه گیاهی و رسوباتی باشد که در طی هزاران سال انباشته شده‌اند. مسئله اصلی پژوهش، دشواری دسترسی به محوطه‌ها به‌ویژه در مناطق جنگلی با پوشش گیاهی و رسوبات انباشته است. پرسش اصلی این است که چگونه می‌توان بدون پیمایش کامل، موقعیت احتمالی محوطه‌های پارینه‌سنگی را پیش‌بینی کرد. هدف مطالعه، طراحی مدل پیش‌بین برای شناسایی پهنه‌های با احتمال بالای وجود محوطه‌های پارینه‌سنگی در شهرستان نوشهر است. متغیرهای محیطی مؤثر شامل ساختار زمین‌شناسی، ارتفاع، شیب و جهت شیب، فاصله از رود، میزان تابش آفتاب، پوشش گیاهی و نوع خاک، با توجه به ویژگی‌های دو محوطه شناخته‌شده (بَندپِی و ماشِلَک) ارزش‌گذاری شدند. روش تحقیق مبتنی بر استفاده از منطق فازی در نرم‌افزار آرک‌مپ (نسخه 10.8) و استخراج تصاویر ماهواره‌ای از نرم افزارGoogle Earth  می باشد. تحلیل داده‌ها نشان داد زمین‌شناسی بیشترین و جهت شیب اهمیت کمتری در شکل‌گیری سکونت‌گاه‌ها داشت. اطلاعات محیطی پیاده‌سازی‌شده روی نقشه، پهنه‌هایی با شباهت بالا به محوطه‌های شناسایی‌شده را مشخص کرد. نتایج کلی، پهنه‌های با بیشترین احتمال وجود محوطه‌ها را حدود 11 درصد (رنگ سبز در شکل 13) و پهنه‌های با کمترین احتمال را حدود 25 درصد (رنگ قرمز در شکل 13) نشان می‌دهند و مدل ارائه‌شده می‌تواند ابزار مؤثری برای برنامه‌ریزی مطالعات بعدی باستان‌شناسی باشد.