طراحی و تبیین مدل پیش‌بین برای مکان‌یابی محوطه های جنگلی پارینه سنگی غرب مازندران: مطالعه موردی شهرستان‌های نوشهر و چالوس - پژوهه باستان سنجی
دوره 12، شماره 1 - ( 1405 )                   سال 12 شماره 1 صفحات 0-0 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Kazemi S, Ghamari Fatideh M, Lorestani G. (2026). Predictive Modeling for the Spatial Identification of Paleolithic Sites in the Forested Regions of Western Mazandaran, Northern Iran. , JRA. 12(1), : 7 doi:10.66224/jra.2026.12.107
URL: http://jra-tabriziau.ir/article-1-485-fa.html
کاظمی سارا، قمری فتیده محمد، لرستانی قاسم.(1405). طراحی و تبیین مدل پیش‌بین برای مکان‌یابی محوطه های جنگلی پارینه سنگی غرب مازندران: مطالعه موردی شهرستان‌های نوشهر و چالوس , پژوهه باستان سنجی. 12 (1) 10.66224/jra.2026.12.107

URL: http://jra-tabriziau.ir/article-1-485-fa.html


1- گروه باستان‌شناسی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2- گروه باستان‌شناسی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران ، m.ghamari@umz.ac.ir
3- گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
چکیده:   (836 مشاهده)
جمع‌آوری اطلاعات و ثبت محوطه‌های باستانی با روش‌های سنتی، نیازمند زمان، هزینه و نیروی انسانی زیاد است. استفاده از روش‌هایی که بتواند بدون پیمایش کل منطقه و صرف وقت و هزینه زیاد، موقعیت محوطه‌های باستانی را پیش‌بینی کرده و به باستان‌شناسان کمک کند بسیار مهم است؛ به خصوص اگر این محوطه‌ها در مناطق جنگلی با پوشش انبوه گیاهی و رسوباتی باشد که در طی هزاران سال انباشته شده‌اند. مسئله اصلی پژوهش، دشواری دسترسی به محوطه‌ها به‌ویژه در مناطق جنگلی با پوشش گیاهی و رسوبات انباشته است. پرسش اصلی این است که چگونه می‌توان بدون پیمایش کامل، موقعیت احتمالی محوطه‌های پارینه‌سنگی را پیش‌بینی کرد. هدف مطالعه، طراحی مدل پیش‌بین برای شناسایی پهنه‌های با احتمال بالای وجود محوطه‌های پارینه‌سنگی در شهرستان نوشهر است. متغیرهای محیطی مؤثر شامل ساختار زمین‌شناسی، ارتفاع، شیب و جهت شیب، فاصله از رود، میزان تابش آفتاب، پوشش گیاهی و نوع خاک، با توجه به ویژگی‌های دو محوطه شناخته‌شده (بَندپِی و ماشِلَک) ارزش‌گذاری شدند. روش تحقیق مبتنی بر استفاده از منطق فازی در نرم‌افزار آرک‌مپ (نسخه 10.8) و استخراج تصاویر ماهواره‌ای از نرم افزارGoogle Earth  می باشد. تحلیل داده‌ها نشان داد زمین‌شناسی بیشترین و جهت شیب اهمیت کمتری در شکل‌گیری سکونت‌گاه‌ها داشت. اطلاعات محیطی پیاده‌سازی‌شده روی نقشه، پهنه‌هایی با شباهت بالا به محوطه‌های شناسایی‌شده را مشخص کرد. نتایج کلی، پهنه‌های با بیشترین احتمال وجود محوطه‌ها را حدود 11 درصد (رنگ سبز در شکل 13) و پهنه‌های با کمترین احتمال را حدود 25 درصد (رنگ قرمز در شکل 13) نشان می‌دهند و مدل ارائه‌شده می‌تواند ابزار مؤثری برای برنامه‌ریزی مطالعات بعدی باستان‌شناسی باشد.
شماره‌ی مقاله: 7
متن کامل [PDF 5736 kb]   (164 دریافت)    
یاداداشت علمی: پژوهشي | موضوع مقاله: باستان سنجی
دریافت: 1404/8/14 | پذیرش: 1405/3/11 | انتشار: 1405/4/9 | انتشار الکترونیک: 1405/4/9

فهرست منابع
1. Alirezazadeh, M., Heydarian, M., & Khosrozadeh, A. (2020). GIS and fuzzy logic in the management of cultural resources: Presenting the predictive model of Chalcolithic sites in Chaharmahal and Bakhtiari. Journal of Archaeological Studies, 12(3), 42-65. [DOI:10.22059/jarcs.2020.269316.142640 [In Persian]]
2. Darvishzadeh, A. (2001). Geology of Iran. Amirkabir Publications. [In Persian]
3. Fazelnia, Q., Hakildoust, Y., & Baliyani, Y. (2014). Comprehensive guide on GIS application models. Azadpeyma Publications. [In Persian]
4. Ghamari Fatideh, M., Vahdatinasab, H., & Mousavi Kouhpar, S. M. (2015). Fluctuations of Caspian Sea level and its impacts on dis-tribution of archaeological sites in southeastern coasts (1st to 3rd millennium BC). Natural Geography Studies, 37-56. [DOI:10.22059/jphgr.2015.53677 [In Persian]]
5. Kohler, T. A., & Parker, S. C. (1986). Predictive models for archaeo-logical resource location. In M. B. Schiffer (Ed.), Advances in archae-ological method and theory (Vol. 9, pp. 397-452). Academic Press. [DOI:10.1016/B978-0-12-003109-2.50011-8]
6. Maghsoudi, M., Zamanzadeh, M., Ehdaei, A., Yousefi Zoshk, R., & Yamani, M. (2014). Analyzing the role of environmental factors in positioning prehistoric residences in Varamin Plain using fuzzy logic. Human Sciences Research Center for Planning and Spatial Logistic, 19(3). https://hsmsp.modares.ac.ir/article_14492.html [In Persian]
7. Märker, M., & Heydari-Guran, S. (2009). Application of data-mining technologies to predict Paleolithic site locations in the Zagros Mountains of Iran. In J. Crawford & D. Koller (Eds.), Making history interactive: Computer applications and quantitative methods in archaeology (Proceedings of the 37th CAA Conference, Williamsburg, Virginia) (pp. 1-7). Archaeopress.
8. Marvi Mohajer, M. (2006). Forestry and forest culture. University of Tehran Press. [In Persian]
9. Motamed, A. (2007). Quaternary (fourth geological period). University of Tehran Press. [In Persian]
10. Nazari Adli, S., & Kouhsari, M. J. (2007). Integrating Boolean logic into AHP using GIS. Shahrnegar, 7(40). [In Persian]
11. Parow-Souchon, H., Zickel, M., & Manner, H. (2022). Upper Palaeo-lithic sites and where to find them: A predictive modelling approach to assess site expectancy in the Southern Levant. Quaternary Interna-tional, 635, 53-72. [DOI:10.1016/j.quaint.2021.05.020]
12. Pourkarimi, P., Hajizadeh, K., Rezalou, R., & Afkhami, B. (2020). An analysis of the role of natural factors in the spatial distribution of castle settlements in Ardabil Province using GIS and AHP. Journal of Archaeological Studies, 12(1), 19-40. [DOI:10.22059/jarcs.2020.261578.142594 [In Persian]]
13. Qazaban, F. (2013). Environmental geology (7th ed.). University of Tehran Press. [In Persian]
14. Scianna, A., & Villa, B. (2011). GIS applications in archaeology. Arche-ologia e Calcolatori, 22, 337-393.
15. Soroush, M., Mehrtash, A., Khazraee, E., & Ur, J. A. (2020). Deep learning in archaeological remote sensing: Automated Qanat detec-tion in the Kurdistan Region of Iraq. Remote Sensing, 12(3), Article 500. [DOI:10.3390/rs12030500]
16. Statistical Quarterly of Mazandaran. (2020). Plan and Budget Organi-zation of Iran: Plan and Budget Organization of Mazandaran Province. [In Persian]
17. Taheri, S. M. (2005). Fuzzy logic features. Mathematical Culture and Thought, 24(2), 73-92. [In Persian]
18. Taheri, S. M., Iravani Ghadim, F., & Kabirian, M. A. (2018). An in-troduction to the use of fuzzy mathematics in archaeology (Case study: Virtual reconstruction of Toghrol Tower by using fuzzy reli-ability). Journal of Research on Archaeometry, 4(2), 35-48. https://doi.org/10.29252/jra.4.2.35 [DOI:10.29252/jra.4.2.35 [In Persian]]
19. Vahdatinasab, H., Abolfathi, M., Fazeli Nashli, H., Asgari Khaneghah, A., Berion, J., & Shoriyeh, B. (2014). Techno-typological analysis of lithic assemblages of Upper Paleolithic open-air site of Garm Rud 2, Baliran, Amol, Mazandaran. Quarterly of Iran Quaternary, 1(1), 15-27. [DOI:10.22034/irqua.2015.701850 [In Persian]]
20. Vahdatinasab, H., Roustaei, K., Ghamari Fatideh, M., Hashemi, M., & Shojaeifar, F. (2017). The first evidence for Late Pleistocene hom-inin populations on the southern Caspian Sea coast. Antiquity, 91(355), 1-5. [DOI:10.15184/aqy.2016.232]
21. Verhagen, J. W. H. P. (2008). Testing archaeological predictive models: A rough guide. In Proceedings of the 35th International Conference on Computer Applications and Quantitative Methods in Archaeology (CAA) (pp. 285-290). Dr. Rudolf Habelt GmbH.

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به پژوهه باستان سنجی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2026 CC BY-NC 4.0 | Journal of Research on Archaeometry

Designed & Developed by : Yektaweb