:: سال 3، شماره 2 - ( 1396 ) ::
سال 3 شماره 2 صفحات 31-44 برگشت به فهرست نسخه ها
شناسایی ساختار چرکی ناشی از تماس دست در کاغذهای تاریخی موزه نسخ قدیمی پبدنی
مهرناز آزادی بویاغچی1، علی نعمتی بابایلو 2، آزیتا موسوی مجد3
1- استادیار دانشگاه هنر اصفهان
2- استادیار دانشگاه هنر اسلامی تبریز ، a.n.babaylou@tabriziau.ac.ir
3- کارشناسی ارشد دانشگاه هنر اصفهان
چکیده:   (271 مشاهده)
وجود لکه‏ های ناشی از تماس دست در اثر تورق کتب تاریخی یکی از مشکلات حفظ و مرمت کاغذهای تاریخی طی فرایند تمیزکاری است. این لکه‏ ها معمولاً مقاوم بوده و به ‏راحتی در حلال ‏های معمول حل نمی‏ شوند. بر همین اساس شناخت ساختار آن‏ ها به‏ منظور انتخاب مواد زداینده مناسب لازم و ضروری است. هدف این مقاله بررسی و مطالعه ساختار لکه‏ های ناشی از اثر دست در کاغذهای تاریخی است. این لکه‏ ها با عنوان لکه‏ های چرب در برخی متون معرفی شده ‏اند و بسیاری از آن‏ ها قدمت زیادی داشته و حجم آن در برخی موارد نشانگر میزان استفاده از اثر است. بر این اساس این مقاله در پی پاسخ به این سؤال است که ساختار شیمیایی لکه ‏های ناشی از تماس دست در کاغذهای تاریخی چیست؟ بدین منظور از طیف‏ سنجی مادون‏ قرمز تبدیل فوریه برای شناسایی ساختار لکه ‏ها در 20 نمونه از آثار کاغذی چاپی و خطی با آهار نشاسته از مجموعه داریوش پبدنی در فولادشهر اصفهان استفاده شد. نتایج بررسی نشان داد که ساختار لکه‏ ها متشکل از پروتئین‏ های گوگرددار بوده و فاقد ساختار چرب است. بر این اساس بررسی تطبیقی نتایج حاصل از طیف‏ سنجی مادون‏ قرمز تبدیل فوریه نمونه‏ های تاریخی با پروتئین‏ های حیوانی نشان‏ دهنده شباهت طیف لکه ‏ها با طیف سریشم و ژلاتین است.
واژه‌های کلیدی: لکه، کاغذ تاریخی، مجموعه پبدنی، FTIR، پروتئین گوگرددار
متن کامل [PDF 1508 kb]   (76 دریافت)    
یاداداشت علمی: پژوهشي | موضوع مقاله: باستان سنجی
دریافت: ۱۳۹۶/۸/۱ | پذیرش: ۱۳۹۶/۱۰/۲ | انتشار: ۱۳۹۶/۱۰/۷ | انتشار الکترونیک: ۱۳۹۶/۱۰/۷
فهرست منابع
1. Sadeqi Beyg A. Qanun al-sovar. In: Mayel Heravi N, editor. B. Decor. Islam. Civilization; Collect. rescripts Calligr. Ink Making, Pap. Making, Tazhib Cover. Mak., Mashhad: Islamic Research Institute of Astan Quds Razavi; 1993, p. 344–56. [in Persian] صادقی بیک افشار. قانون الصور. در کتاب آرائی در تمدن اسلامی؛ مجموعه رسائل در زمینه خوشنویسی، مرکب سازی، کاغذگری، تذهیب و تجلید. تصحیح ن. مایل هروی. مشهد: بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی؛ 1372، ص. 356-344.]
2. Kaviani N. Application of 532 nm Nd: Yag laser in Cleaning of stains on Historical Papers. Art University of Isfahan, 2009. [in Persian] [کاویانی نوشین. کاربرد لیرز Nd:Yag با طول موج nm 532 برای پاکسازی لکه ‏های موجود بر کاغذ های تاریخی [منتشر نشده]. پایان‏ نامه کارشناسی ارشد مرمت اشیاء فرهنگی، دانشگاه هنر اصفهان؛1388.]
3. Agrawal OP, Barkeshli M. Conservation of books, manuscripts and paper documents. INTACH; 1997.
4. Stockman D. Treatment options for oil stains on paper. B Pap Gr Annu 2007;26:115–26.
5. Plendeleith H, Wener A. The consevation of antiquties and woks of at: treatment, repair and estoration. Tehran: 1971:101. [in Persian] [پلندرلیت هارولد ج، ورنر ای ا. حفاظت، نگاهداری و مرمت آثار هنری و تاریخی. رسول وطن ‏دوست. چاپ دوم. تهران: دانشگاه هنر؛1391: 101.]
6. Riederer J. Restaurieren+ Bewahren= Restoration and preservation. Tehran: Tehran Univercity; 1989. [in Persian] [ریدرر ژوزف. روش ‏های جدید مرمت و نگهداری اموال فرهنگی. ترجمه سمنانی ابوالفضل، فرهمند بروجنی حمید. تهران: دانشگاه هنر؛ 1376: 92-90.]
7. Daliri H, Maleki MH, Malekian H. Application of Laser in Removing of Paper Stains. Restor Res 2009;6:46–59. [in Persian] [دلیری حسن. ملکی محمد هادی. ملکیان حمید. کاربرد لیزر در لکه زدایی آثار کاغذی. فصلنامه مرمت و پژوهش 1388؛59:6-46.]
8. Bohlouli S, Ghodrati F. Stains and their Rmoval. Restor Res 2006;1:43–54. [in Persian] [بهلولی شهناز. قدرتی فاطمه. بررسی انواع لکه ‏ها و روش ‏های برطرف نمودن آن‏ ها. دوفصلنامه مرمت و پژوهش 1385؛54:1-43.]
9. Bicchieri M, Ronconi S, Romano FP, Pappalardo L, Corsi M, Cristoforetti G, et al. Study of foxing stains on paper by chemical methods, infrared spectroscopy, micro-X-ray fluorescence spectrometry and laser induced breakdown spectroscopy. Spectrochim Acta Part B At Spectrosc 2002;57:1235–49. [DOI:10.1016/S0584-8547(02)00056-3]
10. Choisy P, De La Chapelle A, Thomas D, Legoy MD. Non invasive techniques for the investigation of foxing stains on graphic art material. Restaurator 1997;18:131–52. [DOI:10.1515/rest.1997.18.3.131]
11. Manso M, Pessanha S, Figueira F, Valadas S, Guilherme A, Afonso M, et al. Characterisation of foxing stains in eighteenth to nineteenth century drawings using non-destructive techniques. Anal Bioanal Chem 2009;395:2029–36. [DOI:10.1007/s00216-009-3142-9]
12. Sarantopoulou E, Samardzija Z, Kobe S, Kollia Z, Cefalas AC. Removing foxing stains from old paper at 157 nm. Appl Surf Sci 2003;208:311–6. [DOI:10.1016/ S0169-4332(02)01379-X]
13. Ciofini D, Osticioli I, Micheli S, Montalbano L, Siano S. Laser removal of mold and foxing stains from paper artifacts: preliminary investigation. Fundam. Laser-Assisted Micro-and Nanotechnologies 2013, vol. 9065, International Society for Optics and Photonics; 2013, p. 906512.
14. Blüher A, Grube A, Bornscheuer U, Banik G. A reappraisal of the enzyme lipase for removing drying-oil stains on paper. Pap Conserv 1997;21:37–47. [DOI:10.1080/03094227.1997.9638597]
15. Nilghaz A, Zhang L, Shen W. Coffee stains on paper. Chem Eng Sci 2015;129:34–41. [DOI:10.1016/j.ces.2015.02.017]
16. Szczepanowska H, Lovett CM. Fungal stains on paper—their removal and prevention. Stud Conserv 1988;33:13–4. [DOI:10.1179/SIC.1988.33.S1.004]
17. Szcepanowska H, Mathia TG, Belin P. Morphology of fungal stains on paper characterized with multi‐scale and multi‐sensory surface metrology. Scanning 2014;36:76–85. [DOI:10.1002/sca.21095]
18. Szczepanowska HM, Moomaw WR. Laser stain removal of fungus-induced stains from paper. J Am Inst Conserv 1994;33:25–32. [DOI:10.1179/019713694806066437]
19. Barkeshli M. Historical and scientific analysis on sizing materials used in Iranian manuscripts and miniature paintings. Ayneye Miras 2006;4:307–24. [in Persian] [برکشلی ماندانا. بررسی تاریخی و علمی روی آهارهای مورد استفاده در نسخ خطی و مینیاتورهای ایرانی. آینه میراث، ویژه‏ نامة تاریخ علم 1385؛324:4-307]
20. Mohades M. A Few Lisence from Qajar Era. Tehran: Library, Museum and Document Center of Iran Parliament; 2001:101-3. [in Persian] [محدث میرهاشم. چند امتیازنامه عصر قاجار. تهران:کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورایَ اسلامی؛1380: 103-101.]
21. Floor W. Traditional Crafts in Qajar Iran (1800-1925). Mazda; 2003:322. [in Persian] [فلور ویلم. صنایع کهن در دوره قاجار. ترجمه بهارلو علیرضا، تهران: پیکره؛ 1393: 322.]
22. Odegaard N, Carroll S, Zimmt WS. Material characterization tests for objects of art and archaeology. Archetype; 2000.
23. Silverstein R, Bassler G, Morrill T. Spectroscopic identification of organic compounds. Esfahan: Esfahan univercity; 1981: 117-122. [in Persian] [سیلوراشتین ر.م. وبستر ف.ایکس. شناسایی ترکیبات آلی به روش طیف سنجی. ترجمه میرمحمدصادقی مجید، سعیدی محمدرضا. چاپ چهارم. اصفهان: انتشارات دانشگاه اصفهان؛ 1386: 122-117.]
24. Pavia D, Lampman G, Kriz G, Vyvyan J. Introduction to spectroscopy. Tehran: Learning; 2008:78-82. [in Persian] [پاویا دونالد. لمپمن گری،کریز جرج، ویویان، جیمز. نگرشی بر طیف سنجی. ترجمه موثق برهمن. تهران: انتشارات علمی و فنی؛1390: 82-78.]
25. Morrison R, Boyd R. Organic chemistry. Study guide to organic chemistry. Tehran: Allyn and Bacon; 1975. [in Persian] [موریسون تورنتون، نیلسون بوید. شیمی آلی. ترجمه سیدی‏ اصفهانی علی، یاوری عیسی، میرشکرایی احمد. تهران: نشر علوم دانشگاهی؛1387.]
26. Aghahosseini F, Dizgah E, Amirkhani S. Stimulated and unstimulated whole saliva compositions of dental female students Tehran University of Medical Sciences in 2005. J Islam Dent Assoc IRAN 2005;17:23–8. [in Persian] [آقاحسینی فرزانه، میرزایی دیزگاه، امیرخانی سارا. ترکیب بزاق کامل تحریکی و غیرتحریکی در دانشجویان دختر دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران در سال 1384. مجله دندانپزشکی جامعه اسلامی دندانپزشکان 1384؛ 17: 23-28.‎]
27. Fatemi H. Chemisry of Food Materials. Tehran: Enteshar; 2012:64-6. [in Persian] [فاطمی حسن. شیمی مواد غذایی. تهران: شرکت سهامی انتشار؛ 1392: 66-64.]
28. Hell R. Molecular physiology of plant sulfur metabolism. Planta 1997;202:138–48. [DOI:10.1007/s004250050112]
29. Mills J, White R. Organic chemistry of museum objects. New York: Routledge; 1987:85. [in Persian] [میلز ج. ا، وایت ر. شیمی آلی و آثار موزه ‏ای. ترجمه سمنانی ا.، فرهمند بروجنی حمید. اصفهان: گلدسته؛ 1384: 85.]



XML   English Abstract   Print



سال 3، شماره 2 - ( 1396 ) برگشت به فهرست نسخه ها