fa نقشه راه مطالعات معدنکاری و فلزکاری کهن در ایران باستان سنجی Archaeometry مروری Review <div style="text-align: justify;">به گواه مطالعاتی که تاکنون انجام گرفته، ایران‌زمین از هزاره‌های گذشته به‌طور مداوم زادگاه و منشأ فناوری‌های گوناگون بوده که البته بخش مهمی از این فناوری‌ها در ارتباط مستقیم با معدنکاری انواع مواد معدنی، فلزکاری، فرآوری و به‌کارگیری انواع زمین-مواد بوده است. بااین‌وجود، حجم و کیفیت مطالعاتی که تاکنون در مورد معدنکاری و فلزکاری کهن در ایران صورت گرفته، به‌هیچ‌وجه درخور استعدادهای فرهنگی-تاریخی این کشور نبوده است. از طرفی، مطالعات انجام‌شده اولیه نیز ایران را به‌عنوان یکی از نخستین پیشتازان علم و فناوری در دوره‌های مختلف پیش‌ازتاریخ و تاریخی معرفی نموده‌اند. به‌هرحال تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی این مطالعات اولیه نیز اغلب، توسط پژوهشگران غیر ایرانی صورت گرفته بودند. در دهه هفتاد با تأسیس کمیته مطالعات معدنکاری و فلزکاری کهن با همکاری نزدیک چندین موسسه ایرانی و خارجی فعالیت مناسبی در جهت انجام چنین مطالعاتی آغاز گردید، ولی متأسفانه پس از حدود یک دهه به‌کندی و رکود گراییده، سرانجام تقریباً متوقف شد. در این نوشتار، با تکیه‌بر دانش و تجارب نویسندگان و نیز به‌کارگیری توصیه‌های اهل‌فن در سطح بین‌المللی، نقشه راهی برای دوره‌ای جدید از مطالعات معدنکاری و فلزکاری کهن در ایران ارائه ‌شده که طی آن ضمن مرور چالش‌ها و نیازهای مرتبط با موضوع، اهداف مربوط به مطالعات روشمند معدنکاری و فلزکاری کهن مطرح گردیده و راهکارهای عملی برای رسیدن به این اهداف (شامل تهیه اطلس معادن باستانی و محوطه‌های فلزکاری کهن ایران) نیز پیش رو نهاده شده است.</div> Iran is rich in ancient mining and metallurgical relics. Nevertheless, the studies on these relics have so far been mostly unsystematic. The road map for the ancient mining and metallurgical studies in Iran, that has been ordered by the Research Centre for Conservation of Cultural Relics of Iran (RCCCR), proposes a systematic multidisciplinary plan for the ancient mining and archaeometallurgical studies of Iran in the future. In this regard, following a brief review of the few systematic researches on the topic in Iran, the problems and challenges concerning the ancient relics of mining and metallurgy have been addressed. The conflict of interests between the modern mining sector and the cultural heritage organization, the lack of systematic plans for the documentation and study of ancient mining and metallurgical studies together with low contribution of the associated private sector in such studies as well as weak analytical infrastructures in the country are among the major challenges of the study of ancient mining and metallurgical relics in Iran. In this respect, an action plan for future studies in different aspects of ancient mining and metallurgy has been proposed. This plan is composed of five major pillars consisting of (1) &ldquo;Collaboration&rdquo;: interactive cooperation between associated Iranian institutions including the mining sector and the cultural heritage organization together with international institutions in the frame of the re-establishment of the &ldquo;committee for studies on old mining and metallurgy&rdquo;, (2) &ldquo;Education&rdquo;: training and education of mining archaeologists and archaeometallurgical experts together with familiarizing geologists, mining engineers, and archaeologists with the subject, (3)&rdquo;Research&rdquo;: research and study on the ancient mining and metallurgy by a number of substantial actions including preparation of an archive of the present level of knowledge on the subject which can eventually result in the preparation of an atlas of ancient mining and metallurgical relics of Iran, considering the old questions of archaeology concerning provenance and trade of raw and manufactured materials as well as the exchange of ancient technologies, performing systematic surveys for finding and documentation of the neglected ancient mines and metallurgical sites together with archaeological excavation of the significant ancient mines or metallurgical sites, and boosting the analytical and scientific infrastructure, (4) &ldquo;Conservation&rdquo;: preservation and conservation of selected representative ancient mining and metallurgical relics of the mines that are going to be exploited by modern mining sector, and (5) &ldquo;Presentation&rdquo;: publication and presentation of the results of the abovementioned aspects in diverse visual forms and appropriate scientific ways not only to the experts but also to the public. In the end, the paper has summarized the priorities concerning the future ancient mining and metallurgical studies of Iran. This road map that has mainly been prepared based on the knowledge and experience of the authors in the public and private sectors of Iran has also benefited from the constructive advices of the prominent international experts including Prentiss de Jesus, Vincent Pigott, Ernst Pernicka, Barbara Helwing, and Thomas St&ouml;llner. معدنکاری کهن, فلزکاری کهن, باستان‌سنجی, زمین‌باستان‌شناسی, علوم میان‌رشته‌ای Ancient Mining, Archaeometallurgy, Archaeometry, Geoarchaeology, Interdisciplinary Sciences 77 98 http://jra-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-83-1&slc_lang=fa&sid=1 Nima Nezafati نیما نظافتی nima.nezafati@gmail.com 10031947532846003654 10031947532846003654 Yes Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران Morteza Momenzadeh مرتضی مؤمن زاده mortezamomenzadeh@gmail.com 10031947532846003655 10031947532846003655 No Zarneh Research Group گروه پژوهشی زرنه اکتشاف Ahmadi کامران احمدی ahmadikam@yahoo.com 10031947532846003656 10031947532846003656 No Research Center for Conservation of Cultural Relics پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی-فرهنگی