fa اهمیت مطالعه بقایای پروتئینی به‌عنوان یک منبع زیستی در آثار هنری، تاریخی و زمین‌شناسی باستان سنجی Archaeometry مرور کوتاه Mini Review Paper <p dir="RTL" style="margin-right: 2px; text-align: justify;">مطالعه میراث فرهنگی، علمی با حوزه‌ای گسترده و میان‌رشته‌ای است که به مطالعه و شناخت مواد، روش‌ها، آسیب‌ها و حفظ و نگهداری میراث فرهنگی اختصاص دارد. این حوزه، طیف گسترده‌ای از موضوعات را دربر می‌گیرد و بر بررسی مواد پیچیده و ناهمگن تمرکز دارد&mdash;از جمله منسوجات، نقاشی‌ها، بناها و نیز بقایای انسانی و فسیلی&mdash;که همگی در کنار هم به بازسازی گذشته کمک کرده و درک ما را از تاریخ تا ژرفای زمان گسترش می‌دهند. در حقیقت، تمامی مواد در گذر زمان تحت تأثیر عوامل محیطی قرار می‌گیرند و برهم‌کنش آن‌ها با محیط می‌تواند باعث تغییراتی ناشی از فرآیندهای شیمیایی، فیزیکی و زیستی شود. در این میان، مواد آلی موجود در این آثار&mdash;به‌ویژه ترکیبات پروتئینی&mdash;نقشی کلیدی ایفا می‌کنند. در باستان‌شناسی پیش از تاریخ و دوران زمین‌شناسی، پروتئین‌ها اطلاعات ارزشمندی درباره رژیم‌های غذایی گذشته، وضعیت‌ سلامتی و حتی سازگاری‌های تکاملی ارائه می‌دهند. در زمینه آثار هنری، مطالعه پروتئین‌ها می‌تواند دیدگاه‌های ارزشمندی درباره تولید و ساخت و بازسازی آثار تاریخی ارائه دهد. به‌علاوه، توانایی آن را دارد که سرنخ‌هایی در اختیار بگذارد تا به درک بهتر شیوه‌های فرهنگی گذشته کمک کند. با توجه به غلظت پایین این ترکیبات، تعامل آن‌ها با بخش‌های معدنی و همچنین فرایندهای تخریب مداوم، توسعه روش‌هایی که هم به حفظ بهتر نمونه‌ها کمک کند و از طرفی دیگر درک عمیق‌تری از سازوکارهای تخریب ارائه دهد، امری ضروری است. چنین مطالعه‌هایی، پایه‌ای برای پیشرفت علم حفاظت میراث فرهنگی به‌شمار می‌روند و نقش مهمی در تضمین طول عمر و حفظ یکپارچگی آثار باستانی ایفا می‌کنند. هدف این پژوهش، ارائه مروری مختصر بر ضرورت مطالعه مواد پروتئینی تاریخی و بررسی رویکردهای نوین در بازیابی، شناسایی و تحلیل این ترکیبات است. این مطالعه می‌کوشد جایگاه پروتئین‌ها را به‌عنوان منابع اطلاعاتی ارزشمند در حوزه‌های باستان‌شناسی، هنر و زیست‌میراث (زمین‌شناسی) برجسته سازد.</p> <p style="text-align: justify;">Heritage science is a broad and interdisciplinary scientific field that focuses on the characterization of materials, techniques, deterioration processes, and the preservation of cultural assets. This field encompasses a wide array of subjects and places particular emphasis on the investigation of complex and heterogeneous materials&mdash;such as textiles, paintings, architectural structures, as well as human and fossil remains&mdash;all of which contribute collectively to the reconstruction of the past and the deepening of our historical understanding through time. Over time, all materials are influenced by environmental factors, and their interactions with surrounding conditions can lead to alterations driven by chemical, physical, and biological processes. Among these materials, organic components&mdash;particularly proteinaceous compounds&mdash;play a pivotal role. In prehistoric archaeology and geological contexts, proteins provide valuable insights into ancient diets, health status, and even evolutionary adaptations. In the context of artworks, the analysis of proteins can reveal important information regarding production techniques, fabrication processes, and restoration strategies. Furthermore, protein studies offer clues that help improve our understanding of past cultural practices. Due to their low abundance, interaction with mineral matrices, and continuous degradation, the development of analytical methods that both aid in sample preservation and enhance our understanding of degradation mechanisms is essential. Such research forms the foundation of advancements in cultural heritage conservation science and is crucial for ensuring the longevity and structural integrity of historical objects. The aim of this study is to provide a concise overview of the importance of investigating historical proteinaceous materials and to explore recent approaches in their recovery, identification, and analysis. This work seeks to highlight the role of proteins as valuable informational resources in the fields of archaeology, art conservation, and biogeo-heritage.</p> آثار تاریخی, پروتئین تاریخی, فسیل, باستان‌سنجی, میراث فرهنگی و زیستی Organic Materials, Paleo-Proteins, Fossils, Archaeometry, Biogeoheritage 0 0 http://jra-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-846-1&slc_lang=fa&sid=1 Zohreh Chahardoli زهره چهاردولی zohreh.chahardoli2@unibo.it 10031947532846009596 10031947532846009596 Yes Department of Chemistry, Art Diagnosis Laboratory by Microchemistry and Microscopy, University of Bologna, Bologna, Italy دانشکده شیمی، آزمایشگاه تشخیص هنر توسط میکرو شیمی و میکروسکوپی، دانشگاه بلونیا، بلونیا، ایتالیا