fa بررسی و مقایسه روش‌های آنالیز دستگاهی در پژوهش‌های سکه‌شناسی باستان سنجی Archaeometry مروری Review <p style="text-align: justify;">بررسی ترکیب شیمیایی سکه‌ها اطلاعاتی درباره عیار آنها ارائه می‌دهد که از این طریق می‌توان تغییرات ضرب سکه در طول قرون را بررسی و حقایق سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مرتبط با آنها را آشکار کرد. علاوه‌بر این، چنین پژوهش‌هایی اطلاعات ارزشمندی در ارتباط با جعل و اصالت، تکنیک ساخت، منشأ سنگ معدن فلز سکه و محل ضرب ارائه می‌دهند که نشان دهنده ارتباط میان مناطق مختلف و مسیرهای تجاری در بین مراکز صنعتی می‌باشند. امروزه، استفاده از ابزارهای دقیق و بهره‌گیری از روش‌های آنالیز دستگاهی، دستیابی به این اطلاعات را تسهیل کرده است. با این حال، انتخاب روش آنالیز مناسب برای دستیابی به داده‌های دقیق و قابل اعتماد، با توجه به تنوع دستگاه‌ها و محدودیت‌های آنها از اهمیت بالایی برخوردار است. این پژوهش، روش‌های رایج آنالیز سکه‌های باستانی از جمله XRF، PIXE، SEM-EDX، NAA، LA-ICP-MS &nbsp;و MC-ICP-MS را بررسی و مزایا و محدودیت‌های هر یک از آنها را ارزیابی می‌کند. در میان روش‌های اشاره شده، روش‌های مبتنی بر اشعه‌ی ایکس مانند XRF و PIXE به دلیل سرعت، هزینه‌ی پایین و غیرمخرب بودن، بیشترین کاربرد را در پژوهش‌های سکه‌شناسی دارند. اما باید در نظر داشت این ‌روش‌ها تنها زمانی می‌توانند اطلاعاتی در ارتباط با وضعیت اقتصادی و سیاسی و شیوه ساخت فراهم سازند که سطح سکه فاقد هر گونه خوردگی و یا لایه‌ غنی شده باشد. در مقابل، روش‌های طیف‌سنجی جرمی مانند &nbsp;LA-ICP-MS &nbsp;و به‌ویژهMC-ICP-MS &nbsp;برای تعیین منشأ فلز سکه و تحلیل ترکیب ایزوتوپی مناسب‌تر هستند، اما به دلیل هزینه‌ی بالا و دسترسی محدود کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرند. این پژوهش یک مطالعه تطبیقی و مقایسه‌ای است که نشان می‌دهد انتخاب روش ایده‌آل، به هدف مطالعه، وضعیت ظاهری سکه و امکانات آزمایشگاهی موجود بستگی دارد و ترکیب چند روش مکمل می‌تواند به داده‌های دقیق‌تر و قابل‌اعتمادتری در تحلیل خصوصیات و نوع سکه‌های تاریخی منجر گردد.</p> <p style="text-align: justify;">The chemical composition analysis of coins provides information about their fineness, which helps examine changes in coinage over centuries and uncover related political, economic, and social facts. Additionally, such studies offer valuable insights into counterfeiting and authenticity, manufacturing techniques, the origin of the metal ore, and the minting location, revealing connections between different regions and trade routes among industrial centers. Today, the use of precise instruments and instrumental analytical methods has facilitated access to this information. However, selecting an appropriate analytical method is crucial for obtaining accurate and reliable data, given the diversity of instruments and their limitations. This study reviews common analytical methods for ancient coins, including XRF, PIXE, SEM-EDX, NAA, LA-ICP-MS, and MC-ICP-MS, and evaluates their advantages and limitations. Among these methods, X-ray-based techniques such as XRF and PIXE are the most widely used in numismatic research due to their speed, low cost, and non-destructive nature. However, it should be noted that these methods can only provide information on economic and political conditions and manufacturing techniques when the coin&#39;s surface is free of corrosion or enriched layers. In contrast, mass spectrometry techniques such as LA-ICP-MS and MC-ICP-MS are more suitable for determining the metal&#39;s provenance and analyzing isotopic composition. Nevertheless, their high cost and limited accessibility have restricted their widespread application. The findings of this study indicate that selecting the ideal method depends on the study&#39;s objectives, the coin&#39;s surface condition, and the available laboratory facilities. Moreover, combining multiple complementary techniques can yield more precise and reliable data for the analysis of historical coins.</p> سکه‌های باستانی, آنالیز دستگاهی, باستان‌سنجی, روش‌های مخرب و غیرمخرب, اشعه ایکس Ancient Coins, Instrumental Analysis, Archaeometry, Destructive and non-destructive methods, X-ray 0 0 http://jra-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-493-2&slc_lang=fa&sid=1 Samira Rezaiemalek سمیرا رضایی ملک rezaiemalek.sm@ut.ac.ir 10031947532846009766 0009-0002-0172-9883 No Department of Archaeology, Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran گروه باستان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Mostafa Dehpahlavan مصطفی ده پهلوان Mdehpahlavan@ut.ac.ir 10031947532846009767 10031947532846009767 Yes Department of Archaeology, Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran گروه باستان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Mohammadamin Emami محمدامین امامی m.emami@aui.ac.ir 10031947532846009768 10031947532846009768 No Department of Conservation of Historic-Cultural Objects, Faculty of Conservation and Restoration, Isfahan University of Art, Isfahan, Iran گروه مرمت اشیاء تاریخی- فرهنگی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران