fa شناسایی فنی مواد به‌کاررفته در تزیینات و نقاشی چهره جعبه چوبی هزارپیشه با استفاده از آنالیزهای تحلیلی چندگانه دانش حفاظت Conservation Science پژوهشي Original Research <div style="text-align: justify;">جعبه چوبی هزارپیشه به عنوان یکی از اولین جعبه های بسته بندی در ایران محسوب می شود. هدف از این پژوهش شناسایی مواد به کاررفته در تزیینات و نقاشی چهره یک جعبه چوبی هزارپیشه منسوب به دوره قاجار است. در این راستا از آنالیزهای تحلیلی چندگانه غیرمخرب شامل طیف سنج رامان، میکروسکوپ الکترونی روبشی مجهز به پراکندگی پرتو ایکس (SEM-EDS)، طیف‌سنج مادون‌قرمز تبدیل فوریه (FTIR) و میکروسکوپ نوری پلاریزان استفاده شد. نتایج نشان داد که از سفیداب شیخ جهت تهیه رنگ سفید و از رنگ‌دانه سرنج در رنگ قرمز چهره استفاده شده است. در طیف رامان رنگ‌دانه سبز، باتوجه به جذب شاخص در ناحیه 832 و cm-1 351 ناشی از ارتعاشات کرومات سرب و همچنین مطابقت و مشابهت آن با طیف های مرجع، احتمالاً از رنگ‌دانه سبز کروم در نواحی سبز نگاره روی جعبه استفاده شده است. همچنین در تزیینات کادربندی، پودر ذرات فلزی با آلیاژی از طلا و مس مورد استفاده قرار گرفته‌اند. آنالیز FTIR از لایه ورنی روی نقاشی حاکی از کاربرد آلکید رزین به عنوان لایه حفاظتی سطح نقاشی است که استفاده این رزین از قرن بیستم به بعد در ایران رایج بوده است.</div> <div style="text-align: justify;">The Hezarpisheh wooden box, considered one of the earliest forms of packaging in Iran, holds significant artistic and historical value. This study investigates the materials used in the decoration and portrait painting of a wooden box attributed to the late Qajar period. A multi-analytical and non-invasive approach was employed, including Raman spectroscopy, Scanning Electron Microscopy coupled with Energy Dispersive X-ray Spectroscopy (SEM-EDS), Fourier Transform Infrared Spectroscopy (FTIR), and Polarized Light Microscopy. The results revealed the use of white lead (sefidab-e Sheikh) for the white pigment, and the red pigment used in the portrait was identified as red lead. Based on the absorption bands at 832 and 351 cm⁻&sup1; in the Raman spectrum, which are attributable to lead chromate and correspond with reference spectra, it is likely that chrome green was used in the green-painted areas of the box. The decorative framing elements were identified as a metal alloy composed of gold and copper. The frame decorations were created using metallic powder particles made from this gold-copper alloy. Furthermore, FTIR analysis identified the presence of alkyd resin as the varnish layer, an industrial material that became commonly used in Iran from the early 20th century.</div> رنگ‌دانه, طیف سنجی رامان, جعبه چوبی هزارپیشه, نقاشی روی چوب, دوره پهلوی Pigment, Raman spectroscopy, Hezrapisheh box, Wood painting, Pahlavi Period 0 0 http://jra-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-718-2&slc_lang=fa&sid=1 Danial Harandi دانیال هرندی d.harandi@tabriziau.ac.ir 10031947532846009590 10031947532846009590 Yes Department of Conservation and Archaeometry, Faculty of Applied Arts, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran گروه مرمت و باستان‌سنجی، دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران Maryam Javani مریم جوانی maryam.javani91@gmail.com 10031947532846009591 0009-0001-9547-9573 No Department of Conservation and Archaeometry, Faculty of Applied Arts, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران