fa مطالعه ویژگی‌های ساختاری انواع سکه‌های ۵۰ دیناری ضرب شده در دوره پهلوی دوم با نگاهی به شرایط اقتصادی ایران در بازه زمانی 1322 تا 1357 باستان سنجی Archaeometry پژوهشي Original Research <div style="text-align: justify;">در هر عصری سکه ها بازتابی از اوضاع اقتصادی، سیاسی و اجتماعی آن دوران بوده و مواردی نظیر جنس، عیار، جرم و یا حتی مکانیسم ضرب آن ها منعکس‌کننده اوضاع و شرایط در آن دوره مشخص بوده است. این موضوع به مقطع و دوره زمانی خاصی در گذشته اختصاص نداشته و واقعیتی است که همواره از دوران باستان تا عصر حاضر وجود داشته است. &nbsp;در دوران معاصر و در دوره ی پهلوی دوم مجموعاً ۹ سکه با ارزش های ریالی متفاوت تحت اشکال مختلف ضرب شد که سکه ی ۵۰ دیناری از معدود سکه هایی است که تقریباً در تمام طول مدت این دوره بدون وقفه ضرب گردید؛ بنابراین، بررسی و مطالعه جنس، جرم و مکانیسم ضرب این سکه در طول بازه زمانی مذکور می تواند به خوبی بیانگر وضعیت کشور در این دوره &nbsp;باشد. بررسی های انجام گرفته در این پژوهش نشان داد که نخستین نوع از سکه های ۵۰ دیناری در سال ۱۳۲۲ از جنس مس ضرب گردید که پس از گذشت مدت زمانی بسیار کوتاه به دلیل مقاومت پایین در برابر خوردگی با سکه های اصطلاحاً برنزی جایگزین گردید. هر چند که نتایج آنالیزهای عنصری انجام شده نشان داد که آلیاژ به کار رفته در این سکه ها برنج است. ضرب سکه های اصطلاحاً برنزی تحت دو جرم متفاوت تا اواسط دهه پنجاه ادامه یافت اما نهایتاً در سال 1354، افزایش تورم و پیشی گرفتن ارزش فلز استفاده شده از ارزش ریالی سکه و همچنین عدم امکان پذیری ضرب &nbsp;سکه &nbsp;با جرم کمتر منجر شد که مکانیسم نورد فلزات پیش از فرایند سکه زنی، از فرایند نورد ساده به نورد اتصالی (نورد ساندویچی) تغییر پیدا کند. در نتیجه، امکان تولید سکه هایی که مغز آن ها را فلزی با ارزش ریالی پایین (آهن) و سطح آن ها را آلیاژهای مقاوم به خوردگی (آلیاژهای مس) تشکیل داده است، فراهم آمد و ضرب سکه های 50 دیناری با مکانیسم مذکور تا سال 1358 ادامه یافت.&nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"></div> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:10pt">Various aspects of coins, including their material, purity, weight, and minting processes, reflect societies&rsquo; economic, political, and social conditions throughout history, and it has been a continuous reality from antiquity to the present. In the contemporary era, particularly during the second Pahlavi period (1943&ndash;1979), nine different coins with various nominal values were minted in different forms and types. Among these, the 50-dinar coin stood out as one of the few minted almost continuously throughout this period. Therefore, investigating the material, weight, and minting mechanisms of different types of 50-dinar coins provides valuable insights into the country&rsquo;s conditions during the second Pahlavi era. The research revealed that the first type of 50-dinar coins, minted in 1943 from copper, was soon replaced due to poor corrosion resistance by a second type known as bronze coins. However, elemental analysis indicated that the alloy used in these coins was brass. The minting of these so-called bronze coins continued in two different weights until the mid-1970s. Eventually, rising inflation caused the metal&#39;s value to exceed the coin&rsquo;s nominal value, leading to a change in a coining production mechanism from normal rolling to roll bonding (sandwich rolling), which enabled the minting of coins with a low-value metal core (iron) and a surface composed of corrosion-resistant alloys (copper alloys)</span></span></div> اقتصاد, سکه, باستان سنجی, دوره پهلوی دوم, نورد اتصالی, برنج Economy, Coin, Archaeometry, Second Pahlavi Era, Roll Bonding, Brass 45 66 http://jra-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-826-1&slc_lang=fa&sid=1 Saeed Safari سعید صفری saeedsafari@ut.ac.ir 10031947532846009707 10031947532846009707 No Archaeology Department, Literature and Humanities Faculty, Tehran University, Tehran, Iran گروه باستان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Majid Montazer Zohouri مجید منتظر ظهوری majidzohouri@ut.ac.ir 10031947532846009708 10031947532846009708 Yes Archaeology Department, Literature and Humanities Faculty, Tehran University, Tehran, Iran گروه باستان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Mohammad Ghorbani محمد قربانی ghorbani@sharif.edu 10031947532846009709 10031947532846009709 No Material Science and Engineering Faculty, Sharif University of Technology, Tehran, Iran دانشکده مهندسی و علم مواد، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران