fa ساختارشناسی ملاط و لایه های رنگی سطح کتیبه گنبدخانۀ بقعه امین الدین جبرائیل در کلخوران اردبیل باستان سنجی Archaeometry پژوهشي Original Research <div style="text-align: justify;">کتیبه ای صفوی به خط علیرضا عباسی در گنبد خانۀ بقعۀ شیخ جبرائیل کلخوران (در اردبیل) باقی‌مانده که متأسفانه بخش هایی از آن طی سده های گذشته تخریب‌شده است. متن کتیبه از احادیث حضرت علی (ع) در نهج البلاغه است. به‌جز این کتیبۀ ارزشمند، آرایه های معماری این بنا شامل کاشی های معرق، کاشی های تک‌رنگ، کاشی های معقلی، دیوارنگاره &nbsp;در بخش ایوان، آرایه های گچی بوم ساب، آرایه های لایه چینی و طلاچسبانی شده و مقرنس گچی است. برای حفاظت صحیح اثر و همچنین مداخلات مرمتی، نیازمند شناخت فنی لایه های مختلف کتیبه صفوی در این مجموعه هستیم. هدف پژوهش حاضر، ساختارشناسی لایه های مختلف کتیبه ازجمله بستر، لایه براق روی نوشتار، ماده آلی زیر لایه براق و رنگ آبی زمینه است. در این راستا، از لایه های ذکر شده نمونه برداری شد و مطالعات به روش طیف سنجی رامان، میکروسکوپی نوری و SEM-EDS انجام شد. درنتیجۀ مطالعات مشخص شد که برای لایۀ بستر از ملاط گچ زنده استفاده شده و عملیات پرداخت سطح با ماله با دقت بیشتر و کیفیت بالاتری انجام پذیرفته است. از ورق طلا برای زیبایی سطح نوشتار استفاده شده که در مرمت های بعدی، ورق مس جایگزین شده است. به دلیل خوردگی سطحی فلز مس، بخش مرمتی کدر شده ولی بخش اصلی که طلا بوده، همچنان درخشان است. همچنین مطالعه ای بر روی نوع اتصال ورق طلایی صورت پذیرفت. در نتیجۀ مطالعات مشخص شد در دورۀ صفویه، از روغن (احتمالاً روغن کمان) به‌عنوان چسب ورق طلا استفاده شده است. در نتیجۀ مطالعات بر روی رنگ آبی زمینۀ کتیبه، در قسمت هایی که رنگ آبی تیره دیده می شود، از رنگ‌دانه لاجورد استفاده شده و در قسمت هایی که رنگ آبی روشن دیده می شود، از مخلوط رنگ‌دانه‌های لاجورد و سرب (احتمالاً سفیداب سرب) استفاده شده است.&nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span garamond="" lang="EN" style="font-family:"><span style="color:black">There are Safavid inscriptions written by Alireza Abbasi on the dome of the tomb of Amin-al-ddin Jibraeil in Kalkhuran (in Ardebil). Unfortunately, parts of these inscriptions have been destroyed over the past centuries. The text of the inscription is derived from the hadiths of Hazrat Ali (a.s.) in Nahj al-Balagha. In addition to this valuable inscription, the architectural ornaments of this monument include moarraq tiles, monochromatic tiles, moaqali tiles, murals in the porch section, boum-sab ornaments, and gilded laye-chini (pastiglia). For the proper conservation of the work and the necessary restoration interventions, we need technical knowledge of the different layers of the Safavid inscription in this collection. The aim of the present research is to conduct a structural analysis of the various layers of the inscription, including the fine coat (Intonaco), the glossy layer on the inscription, the organic matter beneath the glossy layer, and the blue color of the background. In this regard, samples were taken from the mentioned layers, and studies were conducted using SEM-EDS, optical microscopy, and Raman spectroscopy methods. As a result of the studies, it was found that fast-setting gypsum mortar was used for the fine coat, and the surface finishing operation was performed with a trowel with greater precision and higher quality. Gold leaf was used for the aesthetic enhancement of the writing surface, which was later replaced by copper leaf in subsequent restorations. Due to the surface corrosion of the copper metal, the restored part has become dull, while the original gold part remains bright. Additionally, a study was conducted on the type of adhesive used for the gold leaf. The findings indicated that during the Safavid era, oil (probably bow oil) was used as an adhesive for the gold leaf. Furthermore, studies on the blue color of the background of the inscription revealed that lapis lazuli pigment was used in areas where a dark blue color is observed, while a mixture of lapis lazuli and white lead was used in areas with a lighter blue color.</span></span></span></span></span>&nbsp;</div> ساختارشناسی, ملاط, رنگ‌دانه, کتیبه گچی, کلخوران Characterization, Mortar, Pigmant, Inscription, Kalkhuran 0 0 http://jra-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-622-1&slc_lang=fa&sid=1 Hamed Yagoubzadeh حامد یعقوب زاده yagunzadehamed@yahoo.com 10031947532846009592 10031947532846009592 No Restoration Historical and Cultural Properties Department, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran گروه مرمت آثار و اشیای فرهنگی و تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران Yaser Hamzavi یاسر حمزوی y.hamzavi@richt.ir 10031947532846009593 10031947532846009593 Yes Research Institute of Cultural Heritage and Tourism (RICHT), Tehran, Iran پژوهشکدۀ بناها و بافت‌های تاریخی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران