fa مطالعه آزمایشگاهی، حفاظت و مرمت اشیای آهنی باستانی یافته‌شده از کاوش تپه بهشت‌آباد استان چهارمحال و بختیاری دانش حفاظت Conservation Science پژوهشي Original Research <div style="text-align: justify;">پیدایش صنعت آهن در ایران ، نشان دهنده ظهور تمدن و پیشرفت فرهنگ منطقه است. تپه بهشت آباد در شهرستان اردل واقع شده و در تاریخ ۱۳ آبان ۱۳۸۶ با شماره ۱۹۷۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در تپه بهشت آباد شواهد باستان شناسی مربوط به هزاره چهارم و اول قبل از میلاد و هم‌چنین از دوره ایلخانی وجود دارد. اشیاء کاوش شده از محوطه های باستان شناسی، حاوی اطلاعات مهمی است و حفاظت پایدار و دراز مدت آن‌ها و شناسایی پدیده های تخریب و رابطه‌ی آن با محیط دفن، ضروری به نظر می رسد. اشیای آهنی به علت تمایل به ترکیب سریع با اکسیژن، فرایند خوردگی شدید و میل زیاد برای تبدیل شدن به محصولات خوردگی، همواره در معرض عوامل گوناگون تشدید کننده بوده و در خطر نابودی و فروپاشی قرار دارند. هدف این پژوهش، شناسایی ماهیت خوردگی، ویژگی‌های ریزساختاری آثار کاوش شده &nbsp;از این محوطه و اقدامات ضروری در حفظ و نگه‌داری متناسب با وضعیت اشیاء است. روش پژوهش شامل مشاهدات میکروسکوپی، میکروسکوپ الکترونی روبشی ، پراش پرتو ایکس، رادیوگرافی و متالوگرافی است. نتایج نشان داد، اشیاء از آلیاژ آهنی با ساختار ناهمگن، احتمالاً آهن کم‌کربن با نواحی کربوره‌شده دارای فریت صفحه‌ای نامنظم و ریزساختار‌های سوزنی که می‌توانند ناشی از دگرسانی ثانویه، تمرکز کربن موضعی یا محصولات خوردگی شبه‌فازی باشند و نیز در برخی قسمت‌ها ساختار شبه ویدمانشتاتن است و شیوه ساخت آهنگری و چکش‌کاری است. نتایج پراش پرتو ایکس وجود گوئتیت که نشان دهنده محیط دفن قلیایی با میزان اکسیژن بالا و رطوبت پایین بدون یون کلریدی و لیپدوکروسیت که باعث تسریع در خوردگی ماتریکس آهن شده، را نشان داد. رسوبات محیطی ترکیبات سیلیسی و کوارتز بوده و خوردگی‌ و گسترش ترک‌ها و نیز نفوذ خوردگی به لایه‌های زیرین دیده شد که عملیات حفاظت و مرمت لازم بر روی آن‌ها انجام شد.&nbsp;</div> <div style="text-align: justify;">The emergence of iron production in Iran reflects both cultural development and chronological transitions from the Stone to Iron Ages. Beheshtabad Hill Chaharmahal and Bakhtiari, registered as a national heritage site in 2006, contains archaeological remains dating from the 4th&ndash;1st centuries BC and the Ilkhanid period. Excavated iron objects provide valuable historical information but face rapid deterioration due to corrosion. The aim of this study is to identify the nature of corrosion, the microstructural characteristics of the excavated artifacts from this site, and the necessary measures for their conservation and maintenance in accordance with the condition of the objects. The research methodology includes microscopic observations, (SEM), (XRD), radiography, and metallographic analysis. The results indicate that the artifacts are made of iron-based alloys with a heterogeneous structure, most likely low-carbon iron with carburized zones. Irregular lamellar ferrite and acicular microstructures were observed, which may result from secondary alteration, localized carbon enrichment, or pseudo-phase corrosion products; additionally, in some areas, a pseudo-Widmanst&auml;tten structure was identified. XRD identified goethite, reflecting an alkaline, oxygen-rich burial environment with low humidity, and lepidocrocite, which accelerated corrosion. Sediments contained silica and quartz, with corrosion penetrating deep layers and causing cracking. Conservation and restoration treatments were subsequently applied.</div> حفاظت و مرمت, اشیای آهنی باستانی, خوردگی, تپۀ باستانی بهشت آباد, SEM, XRD Conservation &Restoration, Ancient Iron Objects, Corrosion, Beheshtabad archaeological site, SEM, XRD 0 0 http://jra-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-187-3&slc_lang=fa&sid=1 Marjan Gandom Malmir مرجان گندم مالمیر gandommarjan@gmail.com 10031947532846009817 10031947532846009817 No Department of Conservation and Restoration of Historical Objects, Faculty of Conservation, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran گروه مرمت آثار و اشیاء فرهنگی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران Zohreh Sadeghi زهره صادقی zohrehsadeghi71@gmail.com 10031947532846009818 0009-0001-4353-9941 No Department of Conservation and Restoration of Historical Objects, Faculty of Conservation, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran گروه مرمت آثار و اشیاء فرهنگی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران Hamidreza Bakhshandehfard حمیدرضا بخشنده فرد hr.bakhshan@aui.ac.ir 10031947532846009819 10031947532846009819 Yes Department of Conservation and Restoration of Historical Objects, Faculty of Conservation, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran گروه مرمت آثار و اشیاء فرهنگی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران