fa تبیین گاهنگاری مطلق (14C) و نسبی فرهنگ های مفرغ قدیم حوضه رود زاب ایران با استفاده از روش طیف‌سنج جرمی شتاب دهنده (AMS)؛ شکل‌گیری هویت فرهنگی از ورای تحولات فرهنگی مس‌و‌سنگ جدید باستان سنجی Archaeometry پژوهشي Original Research <div style="text-align: justify;">حوضۀ رودخانۀ زاب در ایران باوجوداینکه در پهنۀ جغرافیای شمال غرب ایران وسعت کمی را اشغال کرده است، از دیرباز به جهت پل ارتباطی دو سرزمین بین‌النهرین و حوضۀ دریاچۀ ارومیه از یک جایگاه ویژه و استراتژیک برخوردار است. باوجود اهمیت بسیار منطقۀ زاب، در مطالعات عصر مفرغ قدیم، به‌ویژه تحولات این منطقه در گذار از مس و سنگ جدید به مفرغ قدیم، مورد غفلت واقع شده است. پروژۀ کاوش تپه سیلوه -از محوطه‌های شاخص شکل‌گرفته در سرشاخه‌های حوضۀ زاب - فرصت مطالعات این موضوع را فراهم ساخته است. در این پژوهش سعی بر آن شده است که با استفاده از 14 نمونه آزمایش کربن 14 به ترسیم توالی‌های فرهنگی تپه سیلوه و به‌تبع آن به توالی‌های فرهنگی حوضۀ رودخانه زاب در دوران پیش‌ازتاریخ دست‌یافت. بر این اساس، نتایج 14 نمونه کربن 14 در محیط آزمایشگاهی آنالیز شد و در تاریخ‌گذاری‌های به‌دست‌آمده از این نمونه‌ها پس از انجام کالیبراسیون آن در چهارچوب گاهنگاری ایران به تعریف توالی فرهنگی منطقه پرداخته شد. چهارچوب گاهنگاری به‌دست‌آمده از این پژوهش نشان می‌دهد که حوضۀ رودخانۀ زاب در طول هزارۀ سوم پیش از میلاد، بیشتر از منطقۀ شمال غرب ایران به‌ویژه جنوب دریاچۀ ارومیه تحت تأثیر فرهنگ‌های شمال بین‌النهرین قرار داشته است.<br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;">Accounting for only a rather limited part of northwestern Iran, the Zab basin has historically assumed a prominent, strategic role as a bridge between Mesopotamia and the Lake Urmia Basin. The Zab region has not received due scholarly attention notwithstanding its great importance to the Early Bronze Age (EBA) research, in particular the regional developments characterizing the Late Chalcolithic-Early Bronze transition. As a crossroads, northwest Iran links Mesopotamia to Caucasia on the one hand and the regions to the north to the central Iranian plateau on the other, hence its important place in archaeology of Iran and the broader Middle East. Meanwhile, the Zab basin as the home for the major lines of communication linking southern Mesopotamia to the Urmia Lake basin and thence the mineral rich region of Caucasia is of great importance. Thus, an inquiry into local cultural developments, <em>viz.</em> the spread of cultural contacts in the ancient Near East, at the onset of the Bronze Age, is vital.</div> عصر مفرغ, رودخانه زاب, گاهنگاری مطلق, سفال نارنجی منقوش, روش طیف‌سنج جرمی شتاب‌دهنده (AMS) Bronze Age, Little Zab, Chronology, POW, Accelerator Mass Spectrometry (AMS) 55 80 http://jra-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-136-1&slc_lang=fa&sid=1 Ghader Ebrahimi قادر ابراهیمی ebrahimiqader@gmail.com 10031947532846006154 10031947532846006154 Yes Department of Archaeology, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه باستانشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Reza Rezaloo رضا رضالو reza_rezalu@yahoo.com 10031947532846006155 10031947532846006155 No Department of Archaeology, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه باستانشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Michael D. Danti مایکل دانتی michaeldanti@gmail.com 10031947532846006156 10031947532846006156 No University of Pennsylvania and ASOR; PhD, University of Pennsylvania, Philadelphia, USA موزه دانشگاه پنسیلوانیا، فیلادلفیا، آمریکا Ardeshir Javanmardzadeh اردشیر جوانمردزاده javanmardardeshir@yahoo.com 10031947532846006157 10031947532846006157 No Department of Archaeology, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه باستانشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Akbar Abedi اکبر عابدی akbarabede@gmail.com 10031947532846006158 10031947532846006158 No Department of Conservation and Archaeometry, Faculty of Cultural Material Conservation, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran گروه مرمت و باستانسنجی، دانشکده حفاظت آثار فرهنگی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران Barbara Helwing باربارا هلوینگ barbara.helwing@sydney.edu.au 10031947532846006159 10031947532846006159 No Stiftung Preußischer Kulturbesitz, Vorderasiatisches Museum, GERMAN موزه های دولتی برلین و بنیاد فرهنگی پروس و موزه خاور نزدیک، آلمان