دوفصلنامه
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
داود آقا علی گل*1 
، حسین توفیقیان2 ، محمود مرادی3
، حسین توفیقیان2 ، محمود مرادی3
1- انرژی اتمی ، daghaaligol@aeoi.org.ir
2- میراث فرهنگی و گردشگری
3- انرژی اتمی
2- میراث فرهنگی و گردشگری
3- انرژی اتمی
چکیده: (15 مشاهده)
در این طرح پژوهشی 17 نمونه از اشیاء شیشهای بدست آمده از بندر تاریخی نجیرم خلیج فارس متعلق به دورههای اولیه و میانه اسلامی با استفاده از روش میکروپیکسی مورد آنالیز عنصری و بررسی قرار گرفته است. اشیاء شیشهای مورد مطالعه شامل 8 النگوی شیشهای و 9 ظروف شیشهای با رنگهای مختلف میباشد. اولین سوال اساسی در این زمینه این است که برای ساخت مصنوعات شیشهای این محوطه از چه مواد اولیهای استفاده شده و آیا مواد اولیه استفاده شده در ساخت النگوها و ظروف یکسان است؟ ماده گدازآور استفاده شده در این مصنوعات از ماده معدنی ناترون و یا خاکستر گیاهان تامین شده است؟ آیا مصنوعات شیشهای یافت شده در بندر نجیرم تولیدات بومی بوده و یا از طریق تجارت و نقل و انتقالات وارد این محوطه بندری شده است. بررسی کیفیت و خلوص منابع سیلیس و همچنین تنوع مواد رنگزا و رنگبر استفاده شده در فرایند ساخت از دیگر اهداف این پژوهش میباشد. نتایج ترکیبات عنصری و تحلیل آنها نشان میدهد اگرچه به جزء یک نمونه از ظروف، تمام شیشههای آنالیز شده از این محوطه در گروه شیشههای سیلیکا- سودا-آهک تولید شده با خاکستر گیاهان قرار میگیرند اما بر اساس تغییرات فاحش درصد وزنی اکسید منیزیم و اکسید پتاسیم موجود در ترکیبات شیشه، متفاوت بودن ماده اولیه به کار رفته در النگوها و ظروف یافت شده در محوطه تاریخی بندر نجیرم کاملاً مشخص است. همچنین، درصد وزنی عناصری که از ماده اولیه سیلیس وارد شیشه میشود نشان میدهد که النگوها و ظروف بدست آمده در نجیرم با منابع سیلیس متفاوتی تولید شدهاند که میتواند نشاندهنده محل تولید متفاوت این مصنوعات شیشهای باشد. بر این اساس ممکن است نمونههای بدست آمده در بندر نجیرم در کارگاههای مختلفی در داخل و خارج از جغرافیای ایران تولید شده و سپس به واسطه ارتباطات تجارتی و داد و ستد به این محوطه وارد شده باشند. از نمونههای شاخص وارداتی میتوان به ظرفی که به شکل عطردان است اشاره کرد که در گروه شیشههای ناترونی طبقهبندی میشود و احتمالاً در شرق حوزه مدیترانه و کشورهایی مانند مصر یا فلسطین تولید شده و به این محوطه وارد شده است.
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |