fa ساختارشناسی خمره ‌ی ‌نو یافته‌ ی سفالی چرخه‌ ی زیستی متعلق به گورستان پیش ‌ازتاریخی کِشیک سیستان و بلوچستان، جنوب‌ شرق ایران باستان سنجی Archaeometry پژوهشي Original Research <div style="text-align: justify;">کشف اتفاقی محوطه پیش&rlm; از تاریخی کشیک در شهرستان نیک&rlm;شهر استان سیستان و بلوچستان منجر به شناسایی یک گورستان هزاره سوم ق.م. گردید که دربردارنده آثار ارزشمند سفالی، فلزی و بقایای تدفین بود. در این میان یک خمره سفالی یافت گردید که با توجه به اهمیت و نقوش موجود در سطح آن نیازمند بررسی&rlm;های علمی جزئی و دقیق&rlm;تری بود. این خمره سفالی بر اساس نحوه تکرار نقوشش، خمره چرخه زیستی نامیده شده است. به&rlm; منظور بررسی فن ساخت، شرایط پخت و کوره، بومی یا وارداتی بودن آن و همچنین شناسایی رنگدانه&rlm; های به &rlm;کار رفته برای ایجاد نقوش با روش &rlm;های آنالیز پراش پرتوایکس به روش پودری (XRPD)، آنالیز طیف&rlm; بینی پاشنده انرژی پرتو ایکس کوپل شده به میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM-EDX) و مطالعه مقطع نازک سفال (OPM) مورد تجزیه &rlm;و تحلیل قرار گرفت. نتایج حاصل از روش&rlm;های فوق نشان&rlm; دهنده&rlm; ی استفاده از خاک&rlm; هایی با منشأ آبرفتی و منطق ه&rlm;ای رودخانه کشیک دارد که حاکی از منشأ محلی و بومی سفال بررسی&rlm;شده در این منطقه است. همچنین در ساخت خمره هیچ&rlm;گونه تنوعی از کانی&rlm;ها مشاهده نمی&rlm;شود و عمده کانی موجود در آن کوارتز با دانه&rlm; های ریز رسوبی است. در پخت سفال شرایط اکسیداسیون و همچنین احیا را با توجه به حضور پیک کربن (گرافیت) و مغز خاکستری سفال می&rlm;توان اثبات نمود. رنگدانه مورداستفاده جهت تزئین نقوش دارای عناصر آهن و منگنز است که به جهت پایداری و پایه معدنی آن&rlm;ها استفاده شده و در ترکیب با یکدیگر، تنالیته&rlm;ای از رنگ قهوه&rlm;ای تا سیاه را ایجاد می&rlm;نماید.</div> <div style="text-align: justify;">Notwithstanding the existence of such famous sites as Shar-i Sokhta from the Bronze Age, southeastern Iran represents a lacuna in Iranian archaeology. Chance discovery of the prehistoric, third millennium BC, site of Keshik in Nikshahr, Sistan and Baluchistan Province provides an opportunity to study new archaeological finds from this quarter of Iran. The main part of Keshik was a Bronze Age cemetery, which yielded important metal and ceramic objects, not to mention burial remains. The excavated assemblages included a distinct ceramic jar which warranted more detailed systematic observations by virtue of the symbolic motifs ornamenting its exterior surface. The jar has received the designation the Life Cycle because of these figurative designs arranged in six alternative panels which depict round the upper body of the vessel in a symbolic form the life cycle of a goat. The related panels show: 1) the figure of a goat native to Sistan, 2) the mating of goats, 3‒5) the mother goat feeding her baby goat, which gradually grows up from the 3rd to 5th panel, and 6) the baby goat together with its mother. The major archaeological question with regard to this idiosyncratic vessel was its chemical-mineralogical characterization. Hence, a chip specimen was sampled to address such issues as its geological source, manufacturing techniques, firing and kiln conditions, local or foreign provenience, and the nature of pigments involved in the paint. To determine the crystalline constituents, different mineralo-chemical investigations were undertaken. The major phase compositions of the vessel&rsquo;s body as well as the pigments were determined using quantitative X-ray diffraction (QXRD), and scanning electron microscopy with energy dispersive X-ray spectroscopy (SEM/EDX). Also, the the thin-section of the pottery was analyzed by optical microscopy techniques so as to petrographic identification of the minerals. The result of phase identification showed that the sample generally contains quartz, plagioclase, diopside, berlinite calcite, hematite, and enstatite as main crystalline phase constituents. Moreover, mineralo-chemical investigations demonstrated a regional alluvial soil origin related with the Keshik River, suggesting an indigenous provenience for the vessel. Further, the paste lacked any mineral variety. Firing in an oxidizing and reducing atmosphere was also evident given the carbon peaks and the poorly fired gray core of the thin-section. Analyses of the paint used in the decorative designs revealed the presence in the pigment of iron and manganese. The two elements were typically used because of their long-term sustainability and mineral base, and in combination with each other, they created a brown to black tone. In short, the study suggested that the so-called Life Circle jar was locally produced using the local clay on the potter&rsquo;s wheel, was fired at a temperature of 900-1000 oC in a closed oven under oxidizing and reducing conditions, and was decorated with a paint containing iron and manganese pigments.</div> خمره منسوب به چرخه زیستی, ساختارشناسی سفال, گورستان کشیک نیک‌شهر بلوچستان, عصر مفرغ, XRPD ,SEM-EDX ,OPM Life Cycle Jar, Characterization, Bronze Age, Keshik Cemetery in Sistan and Baluchistan, XRPD, SEM-EDX, OPM 1 14 http://jra-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-58-1&slc_lang=fa&sid=1 Yasin Sedghi یاسین صدقی yassinsedghi@gmail.com 10031947532846003621 10031947532846003621 Yes Tabriz Islamic Art University دانشگاه هنر اسلامی تبریز Akbar Abedi اکبر عابدی akbar.abedi@tabriziau.ac.ir 10031947532846003622 10031947532846003622 No Tabriz Islamic Art University دانشگاه هنر اسلامی تبریز Mehdi Razani مهدی رازانی m.razani@tabriziau.ac.ir 10031947532846003623 10031947532846003623 No Tabriz Islamic Art University دانشگاه هنر اسلامی تبریز Mohammad Heydari محمد حیدری heydarim@yahoo.com 10031947532846003624 10031947532846003624 No Administration of Cultural Heritage of Sistan and Baluchistan اداره کل میراث فرهنگی استان سیستان و بلوچستان