fa ساختارشناسی و شناسایی مواد رنگزا در لایه‌های رنگ آرایه‌های معماری خانه مسعودی تویسرکان، همدان باستان سنجی Archaeometry پژوهشي Original Research <div style="text-align: justify;">در این پژوهش، ساختار و ترکیب لایه‌های رنگ در آرایه‌های معماری اتاق شاه‌نشین خانه مسعودی تویسرکان، از بناهای ارزشمند دوره قاجار، بررسی شده است. با توجه به تنوع نقوش و رنگ‌های به‌کاررفته در دیوارنگاره‌ها و آرایه‌های گچی این بنا و فقدان مطالعات فنی و موادشناختی، پژوهش حاضر با هدف شناسایی مواد رنگزا و بررسی ویژگی‌های ساختاری لایه‌های رنگ انجام شد. بدین منظور، ۱۲ نمونه رنگ از طیف‌های سبز روشن، زرد اخرا، قرمز، آبی، سبز&ndash;خاکستری، نارنجی و قهوه‌ای با استفاده از میکروسکوپ دیجیتال و میکروسکوپ الکترونی روبشی مجهز به آنالیز عنصری نقطه‌ای (SEM-EDS) بررسی شدند. نتایج نشان داد که رنگ‌آمیزی دیوارنگاره‌ها و آرایه‌های گچی بر پایه مجموعه‌ای متنوع از رنگدانه‌های معدنی و ترکیبات چندجزئی انجام شده است. شواهد تحلیلی با حضور رنگدانه‌های پایه آهن، مس‌، سرب‌، کروم‌، کبالت‌ و آرسنیک‌ و همچنین لاژورد سازگار است. در برخی نمونه‌ها، ترکیب دو یا چند رنگدانه و استفاده هم‌زمان از مواد روشن‌کننده یا پرکننده، نقش مهمی در ایجاد فام‌های نهایی داشته است. همچنین، بررسی لایه فلزی نشان داد که ترکیب آن عمدتاً از مس و روی تشکیل شده و با یک آلیاژ مس&ndash;روی، سازگار با برنج، مطابقت دارد؛ مقادیر اندکی طلا، سرب و قلع نیز شناسایی شد. یافته‌های پژوهش ضمن آشکار ساختن تنوع مواد و فناوری رنگ‌آمیزی در خانه مسعودی، داده‌های پایه ارزشمندی جهت شناخت فرایندهای فرسایش و انتخاب مواد و روش‌های سازگار در حفاظت و مرمت این بنای تاریخی فراهم می‌آورد.</div> <div style="text-align: justify;">This study investigates the structure and composition of paint layers applied to the architectural ornaments of the Shahneshin room of the Masoudi House in Tuyserkan, a valuable Qajar-period building. Given the diversity of motifs and colors in the mural paintings and gypsum-based and the lack of technical and materials-based studies, this research aimed to identify the colorants and examine the structural characteristics of the paint layers. Accordingly, twelve paint samples representing light green, yellow ochre, red, blue, light gray-green, orange, and brown hues were examined using digital microscopy and scanning electron microscopy coupled with point energy-dispersive X-ray spectroscopy (SEM&ndash;EDS). The results showed that the painting systems of the mural paintings and gypsum-based ornaments were based on a diverse range of mineral pigments and multi-component mixtures. The analytical evidence is consistent with the presence of iron-, copper-, lead-, chromium-, cobalt-, and arsenic-based pigments, as well as ultramarine. In several samples, the combination of two or more pigments and the simultaneous use of lightener or filler materials played an im-portant role in producing the final hues. Furthermore, analysis of the metallic layer showed that it was predominantly composed of copper and zinc and consistent with a copper&ndash;zinc alloy (brass); minor amounts of gold, lead, and tin were also detected. Overall, the findings reveal the diversity of materials and painting technologies employed at the Masoudi House and provide valuable data for a better understanding of deterioration mecha-nisms and selecting compatible materials and methods for the conservation and restoration of this historic building.</div> خانه مسعودی, تویسرکان, ساختارشناسی, لایه رنگ, آرایه‌های معماری, رنگدانه Masoudi House, Tuyserkan, Characterization, Paint Layer, Architectural Ornaments, Pigments 0 0 http://jra-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-65-6&slc_lang=fa&sid=1 Yaser Hamzavi یاسر حمزوی yaserhamzavi99@gmail.com 100319475328460010721 100319475328460010721 Yes Research Institute of Cultural Heritage and Tourism (RICHT), Tehran, Iran پژوهشکدۀ میراث معماری و شهری، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران