fa سال‌یابی مطلق ملاط های باستانیِ پایه آهکی با استفاده از روش کربن 14C باستان سنجی Archaeometry مروری Review <div style="text-align: justify;">سال‌یابی ملاط‌های باستانی و تعیین سن دقیق آثار و یادمان‌های تاریخی و فرهنگی، به‌عنوان یکی از مباحث مهم در حوزه باستان‌شناسی، همواره توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است. با پیشرفت علوم و پدیدار گشتن رویکردهای علوم میان‌رشته‌ای، استفاده از انواع روش‌های فیزیکی و شیمیایی برای بررسی‌های باستان‌سنجی ابنیه و آرایه‌های معماری، جایگاه ویژه‌ای یافته است. سال‌یابی یکی از محورهای مورد بحث در پژوهش‌های سنجه‌پذیر است و با توجه به اهمیت آن در مطالعات باستان‌شناختی می‌تواند به درک توالی و تعیین سن دقیق آثار و یادمان&nbsp; های تاریخی و فرهنگی منجر شود. نزدیک به 60 سال از انجام آزمایش‌ها مربوط به سال‌یابی رادیو کربنی 14C می&nbsp; گذرد و در این میان سال‌یابی رادیو کربن ملاط یکی از چالشی&nbsp; ترین پژوهش‌ها در این زمینه بوده است؛ زیرا امکان ارزیابی سال‌یابی مطلق برای این مصنوعات توسط رادیو کربن بستگی فراوانی به نحوه نمونه‌برداری و خالص‌سازی بست کربنی آن دارد. این مقاله با مروری بر تلاش‌های انجام‌یافته در زمینه سال‌یابی ملاط‌های باستانی به گونه&nbsp; شناسی انواع ملاط قابل سال‌یابی و بررسی دستورالعمل‌های مورد استفاده جهت انجام خالص‌سازی بست کربنی، با روش‌هایی نوآورانه و کارآمد می‌پردازد. همچنین به بررسی روش‌های جانبی ازجمله بررسی‌های کانی‌شناسی و سنگ‌شناسی ملاط‌های باستانی، به‌عنوان روش‌های مکمل برای سال‌یابی 14C پرداخته است.</div> <div style="text-align: justify;">In this review article, we discuss the challenges and methods of dating ancient lime mortars using radiocarbon dating. The article highlights the difficulties in dating ancient lime mortars and the development of new methods to overcome these challenges. One of the approaches investigated for many years was the collection of different gas phases from the reaction of lime mortar with acid in order to date them. They conducted experiments to remove the effect of fossilized limestone or dead carbon. The mortar was washed with water and converted into smaller particles to create a suspension, which was then treated with alcohol to obtain particles in specific size ranges. The resulting micro powders were dried, and the gas phase produced from their reaction with phosphoric acid was collected and analyzed. The article includes challenges such as the difficulty in separating and dating the carbonate fraction of traditional mortars and the requirement for pre-screening methods. The most important strategies for dating mortars are categorized as accurate structural characterization of the mortar sample, examination of different carbonate fractions, proper separation of the mortar, and accurate measurement of 14C. Despite all efforts done up to today, finding a pure sample of lime mortar continues to be a challenge. In 2011, a new method called Cryo2SoniC was proposed and tested on artificial laboratory samples. The results were promising, leading to further experiments using the Cryo2SoniC method in various institutions and universities since 2013.</div> ملاط باستانی,ملاط آهکی, سال‌یابی, رادیو کربن,14C ancient mortar, lime mortar, dating, radiocarbon, 14C 189 202 http://jra-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-30-10&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Razani مهدی رازانی m.razani@tabriziau.ac.ir 10031947532846009762 10031947532846009762 Yes Faculty of Conservation Cultural Materials, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran گروه مرمت و باستان‌سنجی، دانشکده حفاظت آثار فرهنگی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران Nazila Taghavi نازیلا تقوی nazila_taghavi@yahoo.com 10031947532846009763 10031947532846009763 No Faculty of Conservation Cultural Materials, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran گروه مرمت و باستان‌سنجی، دانشکده حفاظت آثار فرهنگی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران