Journal of Research on Archaeometry

fa مروری بر ساختار، کاربرد، فرایند تولید و تأثیر افزودنی‌ها در ملاط سنتی گچ A Review of the Structure, Application, Production Process and Effect of Additives in Traditional Gypsum Mortar دانش حفاظت Conservation Science مروری Review <div style="text-align: justify;">ملاطها بخش جدایی‌ناپذیر در ساخت بناهای تاریخی و حتی امروزی بوده در بخش‌های مختلف بنا کاربرد دارد، بنابراین برای ایجاد بنای با کیفت و پایداری خوب در طول زمان میبایست در بهبود و ارتقای کیفیت ملاطها و مصالح تلاشهایی انجام داد. ملاط گچ نوعی ماده معدنی بوده و ساختاری بلوری و شبکه هگزاگونالی دارد و در حالت کلی مهمترین عوامل در تغییر خواص ملاطهای گچی به سه حالت نوع معدن، نوحه پخت و افزودنیها وابسته است به همین منظور هدف از انجام این پژوهش مروری بر نحوه تأثیر عوامل گفته‌شده بر خواص ملاطها خواهد بود. که در راستای این هدف مطالعات کتابخانهای تنها روش پژوهش خواهد بود. با توجه گسترده معادن گچ در محیطهای متنوع اولین عامل تأثیرگذار در خواص گچ نوع معدن و محیط معدن است  به‌طوری‌که در معادن مختلف، ژیپس دارای ناخالصی و شرایط رشد بلوری متفاوتی بوده که این امر منجر به تولید ملاط گچی خاص در معادن مختلف میشود. نحوه پخت و افزودنیها که از عوامل دیگر تأثیرگذار در ملاط گچی است؛ هرکدام به نحوی در ساختار ملاطها تأثیرگذار خواهند بود. برای مثال پخت گچ در دماهای مختلف، فاز، رنگ و اندازههای متفاوتی در بلورهای گچی را ایجاد میکند. افزودنیها نیز در بخشهای مختلفی از خواص گچ را تحت تأثیر قرار میدهد که این بخشها میتواند شامل تأثیرهای مقاومتی(مقاومت فشاری، کششی و سایشی)، زمان‌گیرش و مقاومت در مقابل رطوبت باشد؛ مثال مناسب اکسید منیزیم و آلومینو سیلیکاتها است که هرکدام باعث افزایش مقاومتهای فشاری و زمان‌گیرش در ملاط گچ میشود.  </div> <div style="text-align: justify;">Mortars are an integral part in the construction of historical and even modern buildings. They are used in different parts of the building, such as mortar between bricks and stones, floor mortar, surface coating mortar and other parts of the building, so it is used to create a quality and stable building. Over time, efforts should be made to improve the quality of mortars and materials. The properties of gypsum mortars are influenced by the three main factors of mine type, baking method and the use of additives. For this reason, the purpose of this research is to investigate these factors. The results of the studies showed that in different mines and even different parts of the same mine, it is effective in creating differences in the properties of gypsum mortar; For example, in different mines, due to the conditions of the mine, such as the pressure on the gypsum crystals or the presence of impurities in the mine, crystals with different characteristics will be created. How to burn and prepare gypsum is also effective in determining the properties of these types of mortars. For example, baking gypsum at a temperature of 120 to 180 degrees Celsius will produce beta hemihydrate gypsum. Additives also affect the properties of plaster in different parts, which can include resistance effects (compressive, tensile and abrasion resistance), setting time and resistance to moisture; For example, it is magnesium oxide and aluminosilicates, each of which increases the compressive strength and setting time in plaster mortar.  </div> کلمات کلیدی: ساختار‌شناسی, بلور ملاط, گچ, افزودنی, معدن, کلسیناسیون, بنا‌های تاریخی Structural, Mortar crystal, Gypsum, Additive, Mining, Calcination, Historic buildings 185 205 http://jra-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-30-8&slc_lang=fa&sid=1 Hamed Yaghobzadeh حامد یعقوب زاده yagubzadehamed@yahoo.com 10031947532846006832 10031947532846006832 No Faculty of Cultural Materials Conservation, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran دانشکده حفاظت آثار فرهنگی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران Mehdi Razani مهدی رازانی m.razani@tabriziau.ac.ir 10031947532846006833 10031947532846006833 Yes Faculty of Cultural Materials Conservation, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran دانشکده حفاظت آثار فرهنگی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران