Journal of Research on Archaeometry

fa تعیین مشخصات مکانیکی بناهای تاریخی با استفاده از انجام آزمایش های نمیه مخرب (مطالعه موردی خانه های تاریخی نفیسی، سرخه ای و کلانتر شهر تبریز) Characterization of the mechanical Properties of Historical Buildings Using Semi Destructive Methods; Case Study Historic Buildings of Nafisi, Sorkhehee and Kalantar in Tabriz دانش حفاظت Conservation Science پژوهشي Original Research <div style="text-align: justify;">سالانه تعداد زیادی از  آثار تاریخی در اثر رخداد های لرزه ای تخریب می شوند، به منظور حفاظت از این آثار، ارزیابی آسیب پذیری لرزه ای آنها امری ضروری بنظر میرسد . شناخت مشخصات مکانیکی مصالح بکار رفته در بنا یکی از مهمترین مراحل ارزیابی لرزه ای است، که از طریق آزمایش های مخرب و نیمه مخرب تعیین می شود. با توجه به اینکه انجام تست های مخرب بر روی بناهای تاریخی نوعی آسیب تلقی می شود بر این اساس پژوهشگران ایتالیایی یک روش کیفی با عنوان شاخص کیفیت بنایی(MQI) جهت تخمین مشخصات مکانیکی مصالح بنایی پیشنهاد داده اند. در این مقاله پژوهشی کاربرد روش مذکور جهت تخمین مقاومت فشاری و مدول الاستیسیته مصالح بنایی در خانه تاریخی نفیسی شهر تبریز مورد استفاده قرار گرفته و اعتبار سنجی نتایج حاصل از آن با نتایج تست دابل جک مسطح مقایسه شده است. بر اساس مقایسه نتایج بدست آمده، حداقل و حداکثر مقاومت فشاری حاصل از روشMQI بین بازه 89/3 و 29/2 مگاپاسگال بوده در حالیکه مقاومت فشاری حاصل از جک مسطح بین بازه 13/1 – 81/0 مگاپاسگال بدست آمده است،که اختلاف زیادی را نشان میدهد. همچنین حداقل و حداکثر مقادیر مدول الاستیسیته محاسبه شده از روش شاخص کیفیت بنایی(MQI) در بازه بین  5/1628 – 26/1137 مگاپاسگال قرار دارد که در مقایسه با نتایج تست دابل جک مسطح که بین بازه 27/1382 – 06/1182 مگاپاسگال بوده است، همخوانی نزدیکی را  نشان میدهد. با توجه به مغایرت نتایج حاصل از مقاومت فشاری لازم است، مطالعات بیشتری در خصوص استفاده از روش شاخص کیفیت بنایی بر روی بناهای بومی صورت گیرد. بنظر میرسد در صورت انجام مطالعات بیشتر بتوان روش شاخص کیفیت بنایی را مناسب با بناهای تاریخی بومی تنظیم کرد و به عنوان روشی سریع و ایمن جهت تخمیین مشخصات مکانیکی مصالح بنایی بکار برد.</div> <div style="text-align: justify;">Each year a large number of historical building are destroyed by seismic events. Assessment of seismic vulnerability of heritage buildings has an important role on their conservation process. Identifying the mechanical characteristics of the materials used in constructions is one of the most important steps in seismic assessment, which is determined through destructive and semi-destructive tests. Due to the fact that destructive testing on heritage buildings is considered as kind of damage, Italian researchers have proposed a qualitative method called the masonry quality index (MQI) to estimate the mechanical properties of heritage building materials. In this article, the function of mentioned method has been used to estimate the compressive strength and modulus of elasticity of building materials in Nafisi historical house in Tabriz and the validation of the results has been compared with the results of double flat jack test. According to the comparison of the obtained results, the minimum and maximum compressive strength obtained by the MQI method in the range 3.89 and 2.29 MPa, while the compressive strength obtained by the flat jack test was in the range of 1.13 - 0.81 Mpa. Which indicates a high contrast. Also, the minimum and maximum values of modulus of elasticity calculated by the masonry quality index (MQI) method are in the range between 1628.5 - 1137.06 MPa, which is compared with the results obtained by the double flat jack test between 1182.06 – 1382.27 MPa, showed a good agreement with each other. According to the results of compressive strength, it is necessary more studies are needed to apply the MQI (masonry quality index) method on native heritage buildings. It seems that in case of further studies, the method of masonry quality index can be adjusted appropriately with native heritage buildings and it can be used as a fast and safe method to estimate the mechanical properties of building materials.</div> بناهای تاریخی, تست دابل جک مسطح, شاخص کیفیت بنایی, مشخصات مکانیکی, ساختمان های بنایی Heritage buildings, Double flat-jack test, Masonry Quality Index, Mechanical properties, Masonry buildings 135 154 http://jra-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-642-1&slc_lang=fa&sid=1 Ebrahim Aminifar ابراهیم امینی فر ebrahimaminifar@gmail.com 10031947532846006824 10031947532846006824 No Faculty of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران Farhad Akhoundi فرهاد آخوندی f.akhoundi@tabriziau.ac.ir 10031947532846006825 10031947532846006825 Yes Faculty of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران Ahad Nejad ebrahimi احد نژادابراهیمی Ahadebrahimi@tabriziau.ac.ir 10031947532846006826 10031947532846006826 No Faculty of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران