fa تحلیل معماری و ساختاری کاربندی های ویژه تیمچه های بازارتاریخی تبریز دانش حفاظت Conservation Science پژوهشي Original Research <div style="text-align: justify;">معماران ایرانی معمولا سعی می کرده اند عناصر نازیبای سازه ای را در پشت عناصر پوششی پنهان سازند. چنین پیچیدگی و ابهامی درک ساختار کاربندی ها &nbsp;را دشوار می سازد. کاربندی های موجود در سقف تیمچه های بازار تبریز نیز از نظر ساختاری با کاربندی های بقیه جاها متفاوت هستند. به همین جهت ویژه نامیده می شوند. به عبارتی تویزه های باربر کاربندی های مورد استفاده در تیمچه ها از هندسه معمول کاربندی که از زیر سقف دیده می شود تبعیت نمی کند. همچنین کاربندی گوناگونی هستند که دارای هندسه نظری یکسان هستند ولی در اجرا (هندسه عملی) شکلی متفاوت پیدا می کنند. با شناخت و تحلیل کاربندی های ویژه بازار تبریز از لحاظ فرم و هندسه می توان به ساختار فرمی و نحوه اجرای آنها پی برد. این فن آوری اولین فن آوری ثبت شده در یونسکو به نام ایران ( قبل از قنات) است. با توجه به کمبود نوشتار تخصصی درزمینه کاربندی ویژه ، تناقض بسیاری از این نوشته‌ها در مورد عملکرد سازه‌ای تویزه ها در این ساختار و نبود تعریف مشخص پژوهش درباره آن‌ها لازم می‌آید. در این مقاله با استناد به منابع کتابخانه ای، مطالعات میدانی و تحلیل و تفسیر یافته ها، پژوهشی در باب هندسه و فن آوری ساخت کاربندی های ویژه پوشش های بازار تاریخی تبریز انجام و مفاهیم نهفته در آن بازخوانی شده است. بدین منظور با بررسی اسناد اندک حاصل از مرمت های انجام شده و مراحل &nbsp;اجرایی &nbsp;کاربندی های ویژه ، هندسه تویزه های دز این نوع کاربندی ها از پشت بام و &nbsp;تصویر آن از داخل فضا&nbsp; مقایسه گردید. نتیجه پژوهش مبین این مطلب است که برای تحلیل کاربندی های ویژه بازار تبریز باید خصوصیات شکلی، خصوصیات ساختاری، نقش ساختمانی وکاربرد، جنس مصالح لنگه ها و نقش سازه ای لحاظ گردد. فرم هندسی کاربندی ها به شکل مستقیم از اندازه، ابعاد، پلان و شکل آن تاثیر می گیرد.</div> <div style="text-align: justify;">Iranian architectures have always tried to hide unbeautiful structural elements behind ceiling (covering) elements. Such a complexity and ambiguity makes understanding of karbandies more difficult. The karbandies of Tabriz Bazaar timches&rsquo; roofs are different from karbandies of other places, structurally. Hence, they are called specific. In other words, main ribs used in the timches do not follow the simple geometry of Karbandi, which can be seen under the roof. Moreover, there are various karbandies, which have the same theoretical geometry, but they find different forms in implementation. Identifying and analyzing Tabriz bazaar specific karbandies, enables us to find out their form structure and implementation manner. Considering lack of professional writings in the field of specific karbandies, contradiction of most of such writings about structural function of ribs in this structure and lack of identified definition, make it necessary to do research about them. In this research, relying on the library resources, field studies and interpretation and analysis of the findings, a study was conducted on the geometry and construction technology of specific karbandis of Tabriz Historical Bazaar covers and their latent concept were scrutinized. Hence, investigating the limited documents obtained from the conducted restorations and implementation stages of specific karbandies, the geometry of these hidden ribs at roof top were compared to its internal space.&nbsp; Nowadays many Tabriz bazaar vaults collapse and are in an irregular situation that has brought the marketers at serious risk. This erosion situation has been growing and the unconscious disregard for the restoration of karbandis, regardless of their initial structure. By recognizing and analyzing the special karbandis of the Tabriz bazaar, we can understand the form and geometry of the form and its implementation. In this paper, based on library resources, field studies, and the analysis and interpretation of the findings, a study on the geometry and technology of constructing special karbandis for the cover of the historical bazaar of Tabriz has been completed and the implied concepts have been refereed. For this purpose, by examining the small documentation of the repairs and the implementation steps of the special applications, the geometry of the hidden ribs of this type of karbandis was compared from the roof and its image from inside the space. Findings of the study indicated that to analyze Tabriz bazaar specific karbandies, it is necessary to consider their form and structural features, application and building role, ribs materials and their structural role.</div> ساختار, کاربندی ویژه , بازارتاریخی تبریز, تیمچه Structure, Special Karbandi, Tabriz Historical Bazaar, Timche 73 89 http://jra-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-593-1&slc_lang=fa&sid=1 Sharzad Ainechi شهرزاد آئینه چی ainechi.shahrzad@yahoo.com 10031947532846006652 10031947532846006652 Yes Faculty of Conservation & Restoration, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران Nima Valibeig نیما ولی بیگ n.valibeig@aui.ac.ir 10031947532846006653 10031947532846006653 No Faculty of Conservation and Restoration, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران