Journal of Research on Archaeometry

fa مطالعه ی فنّی آجرهای لعاب دار تک رنگ فیروزه ای ایلخانی و صفوی با پژوهش موردی نمونه هایی از گنبد بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی و گنبد سلطانیه Technical and Comparative Study of Monochrome Turquoise Nare Tile of the Ilkhanid and Safavid Periods (Dome of Soltaniyeh and Sheikh Safi Al-Din Ardabili’s Shrine as the Case Study) باستان سنجی Archaeometry مطالعه موردی Case study <div style="text-align: justify;">در این پژوهش نمونههایی از کاشی نره گنبد الله الله، بقعۀ شیخ صفیالدین اردبیلی و گنبد سلطانیه به‌منظور فنشناسی تزئینات کاشیکاری به‌کاررفته در معماری گنبد در دو دورۀ ایلخانی و صفوی و با تمرکز بر دو بنای شاخص مذکور از این دورههای تاریخی، موردمطالعه قرارگرفته است. در این پژوهش، عناصر واسطۀ رنگ‌ساز لعاب نمونه ها به کمک روش پلاسمای جفت شدۀ القایی ICP انجام‌شده و شناسایی فازهای تشکیل‌دهندۀ بدنه ها به کمک روش پراش پرتوایکس XRD انجام‌شده است. بر اساس نتایج گزارش در این تحقیق، ماهیت لعاب و تحلیل فرایند فرسایش آن‌ همچنین، ساختار شیمیایی بدنه های نمونه های موردمطالعه مشخص‌شد و بر اساس نتایج به دست آمده امکان مقایسۀ فنّی نمونه های موردمطالعۀ دو دوره، ازلحاظ ترکیبات سازندۀ بدنه و لعاب و میزان فرسایش آنها، همچنین تخمین دمای پخت این کاشی های نرۀ تاریخی، فراهم شد.</div> <div style="text-align: justify;"><br> In the current study, the samples of Nare tile (glazed bricks) of the Sheikh Safi Al-Din Ardabili’s Shrine and Soltanieh Dome were studied to understand the techniques of the tiling decorations applied in the architecture of the dome in the Safavid and Ilkhanid eras, emphasizing two prominent buildings of these two historical periods. The transition chromophore elements of the glazes were determined using Inductively Coupled Plasma and constituent phases of the bodies by X-Ray Diffraction. According to the results, the nature of the glaze, its erosion, and chemical structure of the bodies of the studied samples was determined, and the possibility of the technical comparison of the samples of the two periods was provided in terms of the constituent compositions of the body and glaze and the rate of the erosion as well as the estimation of the  historical Nare tile firing temperature .<br>  </div> فن شناسی, آجر لعاب دار, بقعه شیخ صفی, سلطانیه Nare Tile, Soltaniyeh, Sheikh Safi Al-Din Ardebili’s Shrine, XRD, ICP 91 106 http://jra-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-44-2&slc_lang=fa&sid=1 Soodabeh Yousefnejad سودابه یوسف نژاد syousefnezhad@yahoo.com 10031947532846005536 10031947532846005536 Yes Art University of Tehran دانشگاه هنر تهران