fa معرفی سیستم‌‌های سنجش‌ازدور فضایی (ماهواره‌ای) و کاربرد آن در باستان‌شناسی، مطالعه موردی: دشت بهشهر مازندران باستان سنجی Archaeometry پژوهشي Original Research <div style="text-align: justify;">منطقه دشت بهشهر مازندران به دلیل شکل جغرافیایی خاص و قرارگیری در میان دریا و بخش کوهستانی در جنوب و وجود رودهای منتهی به دریا از گذشته موردتوجه گروه‌های انسانی قرار داشته است. بااین‌وجود اطلاعات ما از این منطقه محدود به چندین فصل بررسی و شناسایی محوطه‌های باستانی آن است و پژوهش دقیقی پیرامون شکل‌گیری استقرار و تأثیر عوامل جغرافیایی بر آن صورت نگرفته است. ازاین‌رو مطالعه شکل‌گیری الگوی استقراری این منطقه امری ضروری است. در پژوهش حاضر از روش‌های نوین در باستان‌شناسی و تلفیقی از داده‌های باستان‌شناسی و علم سنجش‌ازدور ماهواره‌ای به‌جای روش‌های سنتی بهره گرفته شد. برای باستان‌شناسان دانستن مزایا و معایب استفاده از سنجش‌ازدور ماهواره‌ای به‌عنوان ابزاری قدرتمند در تجسم چشم‌‌اندازهای گذشته مهم است. در این مقاله سعی گردید با به‌کارگیری سنجش‌ازدور در بررسی میدانی دشت بهشهر، مبنی بر تحلیل الگوی استقراری این منطقه به‌طور موردی، بخشی از فواید به‌کارگیری این روش نشان داده شود و ضمن استخراج اطلاعات محیطی و درجه‌بندی و وزن دهی آن‌ها با کمک تحلیل رگرسیون، به میزان تأثیرگذاری آن‌ها بر شکل‌گیری استقرارهای منطقه پژوهش پرداخته شود. در گام بعدی با تلفیق این داده‌ها و داده‌های حاصل از نرم‌افزار GIS، مطلوبیت استقرار در دشت بهشهر موردسنجش قرار گرفت و در ادامه نقشه پتانسیل مکانی استقرارهای باستانی تهیه گردید که نقاط مستعد شکل‌گیری استقرار را مشخص می‌سازد. ارزیابی نتایج کسب‌شده نشان می‌دهد مطابق پیش‌بینی دسترسی به منابع آب بیشترین نقش را در این رابطه داشته است. دسترسی به خاک حاصلخیز جهت انجام فعالیت‌های کشاورزی در اولویت بعدی قرار دارند.</div> <div style="text-align: justify;">Human groups have considered the Behshahr plain of Mazandaran in the past Due to its particular geographical shape, location between the Caspian Sea and mountains, and the existence of some rivers in the region. However, our knowledge of this area is limited to several published surveys and archaeological investigation of its ancient sites. No detailed research has conducted on the formation of the settlement and the impact of geographical factors on it. Therefore, it is necessary to study the structure of the settlement pattern of this region. In the present study, new methods in archeology and a combination of archaeological data and remote sensing science were used rather than the traditional methods. Archaeologists need to know the advantages and disadvantages of using satellite remote sensing as a powerful tool for visualizing past perspectives. Applying remote sensing in archeology is one of the purposes of this study. Aerial photography, geophysics, laser scanning, geographic information analysis in GIS, and satellite imagery analysis are all aspects of remote sensing. They are all valuable for ancient research and promote non-destructive archeology, where using satellite remote sensing in archeology is the focus of this article. From a practical perspective, there can be an advancement over the traditional archaeologist&#39;s research works with research using remote sensing satellite techniques. The use of satellite remote sensing for discoveries in archaeological studies, environment, and research programs, will be very usual and perfect and give us a fantastic insight into the social landscape of the past. This article discusses the types of satellite imagery with their advantages and disadvantages available to archaeologists and their applications in various archaeological projects to select the most appropriate images and provide information on other image types. To better understand the cases mentioned above, the settlement pattern of Behshahr evaluated with a combination of field methods and remote sensing techniques, GIS, spatial analysis functions, and multivariate regression methods. In this study, a sentinel-2 satellite image with a spatial resolution of 10 m noted on 2017, Topographic maps, 1/25000 maps and spatial data of the study area used after necessary preprocessing and correction, information layers including forest land cover, water zones, fields, coastal lands, elevation, and waterways classified as effectual environmental factors (independent parameter) in the formation of ancient settlements. In the next step, using buffer function to the spatial value of the settlements as a dependent parameter, linear regression modeling was used for spatial modeling and analysis. Therefore, the relative importance of the information layers and the potential spatial map of the ancient settlements obtained. As a result, the distribution of the settlements specified in each information layers. In addition to extracting and grading environmental information, their impact on the settlement formation in the research area was investigated. Access to water resources had played a significant role in this regard while distance from farms was the next priority. Attention to the importance of elevation factor in the formation of ancient sites, it is worth noting that the elevation factor has been less considered due to all sites situated in the plain of Behshahr, and has the least role in the formation of these settlements.</div> سنجش‌ازدور, باستان‌شناسی, باستان‌شناسی چشم‌‌انداز, الگوی استقراری, تحلیل فضایی, دشت بهشهر Remote Sensing, Archaeology, Landscape Archeology, Settlement Pattern, Spatial Analysis, Behshahr Plain 1 16 http://jra-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-413-1&slc_lang=fa&sid=1 Meysam Miri Ahoodashti سید میثم میری آهودشتی Ahoodashti_110@yahoo.com 10031947532846005553 10031947532846005553 Yes Islamic Azad University Science and Research Branch دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات Kamal Aldin Niknami کمال الدین نیکنامی kniknami@ut.ac.ir 10031947532846005554 10031947532846005554 No University of Tehran دانشگاه تهران