پژوهه باستان سنجی
پژوهه باستان سنجی- معرفی کتب تخصصی
روش های تاریخ گذاری کواترنری

حذف تصاویر و رنگ‌ها  | تاریخ ارسال: ۱۳۹۶/۶/۱۶ | 
روش های تاریخ گذاری کواترنری
( Quaternary dating methods)
Quaternary dating methods 2005
مجلد مزبور که توسط انتشارات وایلی در سال 2005 به چاپ رسیده است، کتابی مقدماتی برای معرفی روش های تاریخ گذاری، تکنیک های متداول و شرح نقاط قوت و ضعف   آنها محسوب می شود. کتاب فوق در هشت فصل تدوین شده و  می تواند مورد استفاده ی محققین علوم زمین، علوم محیطی و فعالان در زمینه علوم باستان شناختی قرار گیرد.
هدف از نشر این کتاب پرداختن به چهار موضوع اصلی است از جمله:
1. مفهوم زمان در علوم کواترنر و زمینه های مرتبط با آن
2. پیشینه‏ ی تاریخ گذاری به روش لیتواستراتیگرافی و بیواستراتیگرافی
3. توسعه و کاربرد روش های رادیومتری
4. بررسی روش های مختلف تاریخ گذاری
فصل اول این کتاب با تمرکز بر مبحث تاریخ گذاری کواترنر، مفاهیم دقت و صحت در اندازه گیری را بررسی می نماید و مباحثی همچون ساختار اتمی، رادیواکتیو و رادیومتریک را معرفی می کند که به دنبال آن، واژگان و اصطلاحات فنّی نیز در اختیار مخاطب قرار گرفته و در انتها، مثال هایی از روش های تاریخ گذاری در قالب جداول ارائه شده است.
فصل دوم با معرفی و شرح اصول اولیه ی استفاده از روش تاریخ گذاری رادیوکربن و اندازه گیری آن آغاز می شود و در ادامه مفاهیمی مانند شمارش بتا، اسپکترومتر جرم شتاب دهنده، گسترش زمانبندی رادیوکربن و مقایسه ی عناصر در آزمایشگاه را توضیح می دهد. ضرایب خطا در تاریخ گذاری رادیوکربن همچون آلودگی، تقسیم ایزوتوپ¬ها، آثار مخازن دریایی و تغییرات طولانی مدت در فرآیند تولید کربن 14را نام برده و تفسیر می کند و رسوبات دریاچه، صدف ها، استخوان و خاک را از موارد غامض در این فرآیند بر می شمارد. کالیبراسیون دوره ی زمان بندی رادیو کربن و انواع آن از مباحث دیگر این فصل است و در پایان برای درک بهتر، مثال هایی از کاربرد روش تاریخ گذاری رادیو کربن بر روی گل گاوزبان، زغال چوب، زغال سنگ و یا استخوان انسان های اولیه و دیگر مواد بیان گردیده است.
فصل سوم شامل شرحی از تاریخ گذاری رادیواکتیو بر اساس ایزوتوپ های پایدار و ناپایدار است، به طور مثال این روش برای ایزوتوپ های آرگون، سری اورانیوم و ایزوتوپ های ناپایدار شرح داده شده است.
فصل چهارم تاریخ گذاری به روش لومینسانس و انواع آن همچون ترمولومینسانس، لومینسانس اپتیکی را بیان می دارد و همچنین ضرایب خطا در این روش و کاربردهای آن را با شرح مثال که بر روی موادی در دوره های مختلف و مناطق متفاوت انجام شده است را توضیح می دهد.
فصل پنجم به تاریخ گذاری بر اساس یافته های به دست آمده از مقیاس های سالیانه اختصاص دارد مانند روش سالیابی بر اساس رشد حلقه های درختان، گاه شناسی لایه ی نازک خاک رس و سیلت، گاهشناسی با سنجش رشد گلسنگ (Lichenometry) که روشی است برای تعیین سن سنگ و لایه های سالیانه ی هوازده بر روی آن که با ذکر مثال در متن مشهود است.
فصل ششم با نام روش های تاریخ گذاری نسبی، هوازدگی سطوح سنگ ها را با روش های مزبور بررسی نموده و کاربردهای استفاده از آن ها را بر می شمارد. تاریخ گذاری نسبی هیدراتاسیون ابسیدین، استخوان فسیل شده، پاتوژنز و زمین گاه نگاری آمینو اسید ها از موارد مشروح در این فصل است.
فصل هفتم تکنیک هایی برای ایجاد معادل سازی سن نام دارد که به روش های گاه نگاری به کمک ایزوتوپ های اکسیژن اشاره نموده و در ادامه مخاطب را با مفهوم پالئومغناطیس آشنا می کند و میدان مغناطیسی زمین و یافته های به دست آمده از سنگ ها و رسوبات توسط این روش را بر می شمارد و برای درک بهتر مثال هایی از پروژه های انجام شده در اسکاندیناوی، اروپا، آفریقای جنوبی و غیره آورده شده است و این فصل با توضیح ماهیت پالئوزول ها و استفاده از آن برای معادل سازی سن،پایان می یابد.
فصل هشتم به عنوان نتیجه گیری توضیح داده است که طی پنجاه سال،  فرآیند تاریخ گذاری با تکنیک ها و روش های مزبور با موفقیت انجام شده است و در حال حاضر دغدغه ی اصلی محققین پیش بینی و تاریخ گذاری برای سال های آینده است که این فرآیند به طور خلاصه آینده ی گذشته نام گذاری شده است و در نهایت به پتانسیل استفاده از شواهد بیومولکولی برای سالیابی اشاره می کند همچون مطالعه ی DNA باستانی حیوانات که در لایه های منجمد اعماق زمین و غارها ذخیره شده است و در پایان اذعان می دارد که بر اساس تحقیقات اخیر زمان بندی جهش های ژنتیکی را می توان با تجزیه و تحلیل ساعت مولکولی تعیین نمود.
نوشته ی : نازنین شریفان

کتابشناسی:
Walker, M., & Walker, M. J. C. (2005). Quaternary dating methods. John Wiley and Sons.
نشانی مطلب در وبگاه پژوهه باستان سنجی:
http://jra-tabriziau.ir/find.php?item=1.114.141.fa
برگشت به اصل مطلب