باستان سنجی در ایران؛ لازمه­ ها و بایسته­ ها - پژوهه باستان سنجی

باستان سنجی در ایران؛ لازمه­ ها و بایسته­ ها

باستان سنجی در ایران؛ لازمه ها و بایسته ها
علی نعمتی بابایلو
دانشجوی دکتری مرمت اشیا تاریخی فرهنگی و عضو هیئت علمی دانشگاه هنر اسلامی تبریز

علی نعمتی بابایلو
هرچند دانش باستان سنجی عمری بیش از نیم قرن در جهان دارد اما به عنوان یک رشته مجزای آکادمیک تا چند سال پیش در ایران دایر نگشته بود. این امر دلایل گوناگونی دارد که شرحش را به زمان و مکان دیگری محول می کنیم اما عمده دلیل آن از منظر نگارنده عدم پیشرفت دانش باستان شناسی در کشور همپا با پیشرفتهای جهانی و بنابراین عدم احساس نیاز باستان شناسان به گشایش چنین دریچه ای از دانش روز در کشور است. از سویی همکاریهای بین المللی برخی باستان-شناسان و دسترسی آسان ایشان به متخصصین و تجهیزات علمی در جهان و طبعا عطش موسسات خارجی برای همکاری در امر باستان شناسی ایران  که همچنان ادامه دارد - موجب شده تا باستان سنجی بسیار دیرهنگام به عرصه دانشگاههای ایران پا نهد و از سویی دیگر دانش باستان شناسی در ایران علی رغم گذشت نزدیک به شصت سال از تاسیس آن در دانشگاه تهران، هنوز با تاریخ هنر بشدت آمیخته است. این در حالی است که مستند بودن به یافته ها، امری ضروری در باستان شناسی است که تاریخ هنر را بر آن ضرورتی نیست و باستان سنجی یکی از بالهای مهم استناد در دانش باستان شناسی است. بر این اساس ضمن لزوم تفکیک باستان شناسی از تاریخ هنر، ضرورت داشت مقولات جدیدی نیز در باستان شناسی به منصه ظهور برسد و من جمله باستان سنجی. دسترسی معدود باستان شناسان شاخص و خبره به متخصصین و تجهیزات خارجی ضمن آنکه موجب دیر شدن راهیابی باستان سنجی به کشور شده است، موجب عدم پرورش متخصص باستان سنجی و رشد و توسعه این دانش در ایران شده و از سویی ذخایر داده های باستان سنجی را به خارج از کشور انتقال داده است. بنابراین راه اندازی و بومی سازی این دانش نیاز مبرمِ حوزه مطالعات باستان شناسی در کشور بوده و هست. اما قرار است دانش باستان سنجی به کدام سوالها پاسخ دهد و چه دریچه ای از دانش را بروی باستانشناسی کشور بگشاید؟ تاکنون بسیاری  از مطالعات فنی مواد و تکنیکهای باستانی را در کشور، مرمتگران و متخصصان علوم پایه انجام میدادند. اما اهداف دانش مرمت از باستان-سنجی جدا است. اگر مرمتگر به مطالعه مواد و تکنولوژی باستان می پردازد در پی پاسخ به سوالات آسیب شناسی و اتخاذ روش درمان است. هرچند این مطالعات به باستان شناسی و باستان سنجی کمک می کند اما کامل نیست. باستان سنج در واقع سوالات باستان شناس را به روش دیگری پاسخ می دهد. سوالاتی که عمدتا در حوزه دانش و تکنولوژی باستان و منشاء یابی مواد است و کمک کلانی به باستان شناس در مطالعات فرهنگی جوامع باستان و مراودات تجاری آنها نیز خواهد کرد. طبیعی است که انتشار مداوم نتایج مطالعات یک حوزه، ضمن شناساندن جوانب آن حوزه و جلب نظر دانشمندانی که علاقمند به مطالعات بین رشته ای هستند، موجبات رشد و تعالی آن حوزه از علوم در کشور گشته و به اصلاح دانش گذشته کمک شایانی خواهد نمود.
علی نعمتی بابایلو
اصفهان، 7 رمضان المبارک 1437    

کلیدواژه ها: علی نعمتی بابایلو | باستان سنجی |

دفعات مشاهده: 1247 بار   |   دفعات چاپ: 146 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر



CAPTCHA code

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به پژوهه باستان سنجی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2019 All Rights Reserved | Journal of Research on Archaeometry

Designed & Developed by : Yektaweb