:: دوفصلنامه ::
برگشت به فهرست مقالات برگشت به فهرست نسخه ها
ساختارشناسی خمره ی نویافته سفالی چرخه ی زیستی متعلق به گورستان پیش از تاریخی کِشیک سیستان و بلوچستان، جنوب‌شرق ایران
یاسین صدقی 1، اکبر عابدی2، مهدی رازانی2، محمد حیدری3
1- کارشناس ارشد دانشگاه هنر اسلامی تبریز ، sedghi.yassin@yahoo.com
2- استادیار دانشگاه هنر اسلامی تبریز
3- کارشناس باستان شناسی اداره کل میراث فرهنگی استان سیستان و بلوچستان
چکیده:   (180 مشاهده)

کشف اتفاقی محوطه پیش از تاریخی کشیک در شهرستان نیک­شهر استان سیستان و بلوچستان منجر به شناسایی یک گورستان هزاره سوم ق.م. گردید که دربردارنده آثار ارزشمند سفالی، فلزی و بقایای تدفین بود. در این میان یک خمره سفالی بسیار ویژه‌ای یافت گردید که با توجه به نقوش موجود در سطح آن نیازمند بررسی‌های علمی جزئی و دقیق‌تری بود. این خمره سفالی که با توجه به نقوشش، خمره چرخه زیستی نامیده شده است. به منظور بررسی تکنیک ساخت، شرایط پخت و کوره، بومی یا وارداتی بودن آن و همچنین شناسایی رنگدانه‌های به­کار رفته برای ایجاد نقوش با روش­های آنالیز پراش پرتو ایکس به روش پودری (XRPD)، آنالیز میکروسکوپ الکترونی روبشی با آشکارساز از نوع تفکیک انرژی (SEM-EDX) و مطالعه مقطع نازک سفال (OPM) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج حاصل از روش­های فوق نشان­دهنده­ی استفاده از خاک­هایی با منشأ آبرفتی و منطقه­ای رودخانه کشیک دارد که حاکی از منشأ محلی و بومی سفال بررسی شده در این منطقه است. همچنین در ساخت خمره هیچ­گونه تنوعی از کانی­ها مشاهده نمی­شود. در پخت سفال شرایط اکسیداسیون و پخت ناقص را باتوجه به حضور پیک کربن (گرافیت) و مغز خاکستری سفال می­توان اثبات نمود. رنگدانه مورد استفاده جهت تزئین نقوش دارای عناصر آهن و منگنز است که به جهت پایداری و پایه معدنی آن‌ها استفاده شده و در ترکیب با یک­دیگر، تنالیته­ای از رنگ قهوه­ای تا سیاه را ایجاد می­نماید.

واژه‌های کلیدی: خمره منسوب به چرخه زیستی، باستانسنجی و ساختارشناسی، گورستان کشیک، نیک شهر بلوچستان، عصر مفرغ، XRPD، SEM-EDX، OPM
     
یاداداشت علمی: پژوهشي | موضوع مقاله: باستان سنجی
دریافت: ۱۳۹۵/۱۲/۱۴ | پذیرش: ۱۳۹۶/۳/۳۰ | انتشار: ۱۳۹۶/۱۰/۷ | انتشار الکترونیک: ۱۳۹۶/۱۰/۷



XML   English Abstract   Print



برگشت به فهرست مقالات برگشت به فهرست نسخه ها