fa ساختار شناسی سنگ نقش‌برجسته آنوبانی‌نی سرپل ذهاب استان کرمانشاه (ایران) باستان سنجی Archaeometry پژوهشي Original Research <p dir="RTL" style="text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,"><span style="font-size:13.0pt">نقش‌برجسته آنوبانی‌نی، یکی از مهم‌ترین وکهن‌ترین نقش‌برجسته‌های ایران است. ازاین‌رو، این اثر برای ایرانیان، باستان‌شناسان و زبان‌شناسان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این نقش‌برجسته بر روی سنگ‌های آهکی کوه </span><span style="font-size:13.0pt">&laquo;میان کل&raquo; </span><span dir="LTR">(Mīyān Kal) </span>&nbsp;<span style="font-size:13.0pt">در شهر سرپل ذهاب حجاری شده است. باتوجه‌ به ترکیب شیمیایی سنگ‌های آهکی، انحلال از عوامل اصلی تخریب آثار حجاری شده بر آن‌هاست. در نقش‌برجسته آنوبانی‌نی، سطح اثر به دلیل هوازدگی شیمیایی دچار آسیب شده و بخش‌هایی از نقوش و متون آن از بین رفته است. در صورت ادامه این تخریب، این اثر به طور کامل نابود خواهد شد و میراث‌فرهنگی ایران یکی از مهم‌ترین اسناد نوشتاری و تاریخی خود را از دست خواهد داد.</span> <span style="font-size:13.0pt">هوازدگی شیمیایی سنگ‌های آهکی به ساختار توده سنگ و کانی‌شناسی سنگ و از سوی دیگر، هوازدگی سنگها به عوامل درونی از قبیل خصوصیات کانی‌شناسی و شیمیایی و عوامل بیرونی همچون اقلیم وابسته است.این مقاله ضمن مطالعه خصوصیات ذاتی (درونی) سنگ زمینه نقش‌برجسته آنوبانی‌نی با مطالعه مقاطع میکروسکوپی،</span> <span style="font-size:13.0pt">و بررسی نتایج آزمایش‌های </span>&nbsp;<span dir="LTR">XRF </span>و<span dir="LTR"> XR</span><span style="font-size:13.0pt">و شرایط اقلیمی و تأثیرات آن بر کانی‌های موجود در سنگ، به شناسایی و تعیین عوامل ساختاری مؤثر در فرآیند هوازدگی می‌پردازد. سؤالات اساسی این پژوهش عبارت‌اند از؛ ساختار سنگ زمینه نقش برجسته آنوبانی‌نی چیست؟ فرآیند هوازدگی با توجه به ساختار سنگ اثر هنوز فعال است؟ با بهره‌گیری از داده‌های کتابخانه‌ای و میدانی، مقایسه و تحلیل مقاطع میکروسکوپی و نتایج آزمایش‌های</span> <span dir="LTR">XRF</span> <span style="font-size:13.0pt">و</span> <span dir="LTR">XRD</span><span style="font-size:13.0pt">، نویسنده تلاش کرده است تا هوازدگی شیمیایی مرتبط با ایجاد حفره‌های انحلالی کوچک و بزرگ بر سطح اثر را مشخص کند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که هوازدگی شیمیایی و ساختار سنگ از قبیل لایه‌بندی و درزه‌ها، از عوامل اصلی ایجاد این حفره‌ها هستند</span><span dir="LTR" style="font-size:13.0pt">.</span></span></span></p> <p style="margin-right:18px; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,"><span style="font-size:12.0pt">The Anubanini relief is one of the most important and ancient rock reliefs in Iran. Therefore, this work holds special significance for Iranians, archaeologists, and linguists. This relief is carved on the limestone rocks of the &quot;Mīyān Kal&quot; mountain in the city of Sarpol-e Zahab. Given the chemical composition of limestone, dissolution is one of the main factors in the deterioration of carved works on them. In the Anubanini relief, the surface of the work has been damaged due to chemical weathering, and parts of its نقش (engravings/figures) and texts have been lost. If this destruction continues, this work will be completely destroyed, and Iran&#39;s cultural heritage will lose one of its most important written and historical documents. Chemical weathering of limestone depends on the structure of the rock mass and the mineralogy of the rock, and on the other hand, rock weathering depends on internal factors such as mineralogical and chemical properties, and external factors such as climate. This article, while studying the inherent (internal) characteristics of the Anubanini relief&#39;s background rock through microscopic sections, and examining the results of XRF and XRD tests and climatic conditions and their effects on the minerals present in the rock, aims to identify and determine the structural factors effective in the weathering process. The fundamental questions of this research are: What is the structure of the Anubanini relief&#39;s background rock? Is the weathering process still active given the rock&#39;s structure? By utilizing library and field data, comparing and analyzing microscopic sections and the results of XRF and XRD tests, the author has attempted to identify the chemical weathering associated with the creation of small and large dissolution cavities on the surface of the work. The results of the research show that chemical weathering and the rock&#39;s structure, such as layering and joints, are the main factors in the creation of these cavities.</span></span></span></p> <p style="margin-right:18px; text-align:justify">&nbsp;</p> واژگان کلیدی: نقش‌برجسته آنوبانی‌نی, ساختار توده سنگ , هوازدگی شیمیایی , مطالعات کانی شناسی, شرایط اقلیمی. Keywords: Anubanini Relief, Rock Mass Structure, Chemical Weathering, Mineralogical Studies, Climatic Conditions. 0 0 http://jra-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-213-2&slc_lang=fa&sid=1 Maliheh Mehdiabadi ملیحه مهدی آبادی m.mehdiabadi@richt.ir 10031947532846009953 0009-0006-8243-3791 Yes پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ناصر مهدی آبادی 10031947532846009954 10031947532846009954 No